Sevgililerin Birbirlerine Bağlarını Gösteren Pair Bond Nedir

Türkçe karşılığı ‘çift bağı’ olabilecek olan pair bond, tiplerde çiftler arası etkileşimin, ruhsal ve sosyal bağın, vakitte üreme ritüellerinin yapısını tarif eden bir kavram. Yıllar içinde yürütülen çok sayıda araştırma, pair bond’ın ne olduğunu, hangi cinslerde görüldüğünü ve sonlarını belirlemiş.

Farklı araştırmalardan elde edilen bilgilerin de incelenerek derlendiği bir çalışmada bu hudutlar gözlemlenen davranışlara ve bu davranışların ne kadar dengeli olduğuna göre değerlendirilmiş ve ortaya bir tablo çıkmış.

Oluşturulan tabloda, cinslere göre bir çiftin ‘bağlı’ olduğu durumlarda sergilediği davranışlar yer alıyor;

Tabloda toplamda 9 farklı davranış biçmi var. 9’da 9 ile tüm en geniş davranış çeşitliliği ise insanlarda. Bir de bir diğer primat olan titi maymunlarında…

Tüm davranışları tek tek incelemeye geçmeden önce, pair bonding’in ne olduğunu da kısa ve net bir şekilde tanımlamak da gerekiyor;

Doğada pek çok tıbbın çiftleri arasında gözlemlenen bir bağ var. Bu bağa sahip çiftler birlikte hareket ediyor, birbirlerine ‘duygusal’ diyebileceğimiz davranışlar sergiliyor, bakım, beslenme ve bölge müdafaa gibi alanlarda birbirlerine yardım ediyor ve birbirlerinden farklı düştüklerinde hüzün, anksiyete sergiledikleri görülüyor. 

Tüm bu davranışlar incelendiğinde ise cins çeşitliliğinin son derece güçlü olduğu, davranışların büyük oranda dengeli olduğu ve bağa sahip olan canlıların beyinlerindeki pek çok nöral mekanizma üzerinde de müşahede yapılabildiği tespit ediliyor. Yani bu bağı sadece davranışlarla değil, laboratuvar ortamında da gözlemleyebiliyoruz. İste bu bağa ‘pair bond’ deniyor. Hatta kimi araştırmacılara göre, biz insanların ‘romantik ilişki’ yahut ‘aşk’ dediği şey de aslında bu…

Peki bir çiftin birbirine tam manasıyla bağlı olduğunu gösteren bu davranışlar neler?

1. Çift halinde ömür: Birbirine bağlanmış çiftlerin en bariz özelliği hayatı her tarafıyla birlikte yaşamaları. Yani yan yana olmak ve hayatı birlikte göğüslemek; bunu dengeli bir şekilde ve uzun müddettir yapıyor olmak gerekiyor.

2. ‘Üreme dönemi’ dışında da birlikte olmak: Bu tabiri biz insanlar için uyarladığımızda çıkan sonuç şu; yalnızca üremek için bir araya gelmemiş olmak ve üreme öncesinde ve sonrasında da bir ortada kalmak.

3. Çiftlerin birbirlerine bakmaları: Şayet bir çift birbirlerine nitekim bağlılarsa, birbirlerine ‘bakmaları’ gerekiyor. Burada ‘bakmak’ örneğin Titi maymunları için birbirlerinin bitlerini ayıklamaksa, biz insanlar için de hayatımızdaki kişinin sağlığına, psikolojisine itina göstermek; onunla ilgilenmek, maddi ve manevi ihtiyaçlarını gidermesine yardım etmek diyebiliriz.

4. Çiftlerin birbirlerine özel davranışlar sergilemesi: Birbirine bağlı çiftlerin kendi cinsleri içinde sırf birbirlerine özel gerçekleştirdikleri kimi davranışlar oluyor. Sarılmak, bağlılık gösteren jest ve mimikler kullanmak, o etrafta olmadığında mutsuz yahut gerilimli olmak…

5. Yuvayı sahiplenmek ve korumak: Bu madde genel olarak ‘bölge savunması’ başlığıyla anılıyor ve bir çift hayvanın yaşadıkları bölgeyi birlikte savunmaları manasına geliyor. Biz insanlar için ise bunu en kolay haliyle ‘yuvayı sahiplenmek ve onun korunması ile bakımını birlikte üstlenmek’ diyebiliriz.

6. Bebeklere birlikte bakmak: Bir çiftin bağlarını ortaya koyan en çok önemli davranışlardan biri de dünyaya gelen yavrunun bakımını birlikte üstlenmek. Bu davranış, bağımlı çiftlerin görüldüğü tüm çeşitlerde ortak. Yani bir çift birbirine sahiden bağlıysa, bebeğe sırf dişi bakmıyor…

7. Çiftlerin birbirlerine özel koordineli davranışlar sergilemeleri: Yine önce hayvanlar aleminden örnek vermek gerekirse, kimi deniz canlılarının birbirlerini özel selamlamalarla karşılamaları, kimi kuş tiplerinin birbirlerine özel ‘şarkılarla’ düetler yapmaları ve bunları tekrar ediyor olmaları diyebiliriz. İnsanlar için ise bunun günlük hayata yerleşmiş, o ikili özel, tekrar eden bir nevi ritüeller olduğunu söyleyebiliriz.

8. Birlikte zaman geçirme ve partneri ‘tercih etme’: Aslında hayli net; birbirine bağlı olan çiftler, zorunluluklar ve ‘fayda’ kriterinin de dışında birbirleriyle vakit geçirmeyi tıbbın diğer üyelerine göre daha fazla tercih ediyorlar. Yani arkadaşlarından çok sizle zaman geçirmeyi tercih ediyorsa, rahat bir nefes alabilirsiniz 🙂

9. Çiftlerin birbirlerinin yaşadıkları gerilimi tedbire eforları ve teselli etmeleri: Eğer bir çift, birbirlerini gerilime sokan durumlar karşısında birbirlerine destek oluyor; gerilime karşı tampon görevi görmek için çabalıyor ve birbirlerini teselli ediyorlarsa, bu bağlı bir çift olduklarına işaret ediyor…

Peki canlılar neden çok eşli olmak yerine bir öbür canlıya bağlanarak yaşamayı seçmiş? 

Bu çeşitten çeşide değişse de, genel olarak birlikte yaşamanın ve tabiri caizse bir ‘yoldaşa’ sahip olmanın hayatı kolaylaştırdığı türler bu yola yönelmiş. Bebek bakımı, beslenme ve barınma meselelerinin çift olarak kolay çözüldüğü cinslerde bu bir avantaja dönüşmüş ve bir davranış olarak yerleşmiş…

İnsanların tek eşliliği üzerine yürütülen araştırmalar ise şimdi kesin bir sonuca varmış değil; bazıları insanların çift olarak bağlanma davranışı geliştirdikten sonra tek eşli olduğunu, bazıları ise tek eşlilikten sonra bağlanmanın yerleştiğini düşünüyor…