Tek Bir Astronotu 55 Milyon Dolara ISS’e “Göndertmek” Yerine Neden Bir O Kadar Daha Para Koyup Japonya’nın Yaptığı Ay’a Gitmedik?

Öncelikle uzayın o denli hemen gidilebilen bir yer olmadığı gerçeğiyle yüzleşmemiz gerekiyor. Uzaya bir şey göndermek özünde inanılmaz kolaydır, bir tane güçlü metalden boru alıp içine gereğince patlayıcı ve bunları uzaktan patlatacak bir sistem koyarsanız roketiniz uzaya sarfiyat. İşin bu kısmı bodoslama fizik, resmen kaba kuvvetle bilim yapmaktır. 

Gerçek manada bilim yapacaksanız o aracın nereye nasıl gideceğini, hangi evrede ne yapacağını, neyi gözlemleyeceğini hesaplayabilmeniz gerekir. Gerekli gereçleri bulsanız bile gayenize ulaşmanız çok da kolay olmayacaktır. Türkiye, uzay çalışmalarında son kademede olan bir ülke değildir ve daha emekleme evresindedir. O yüzden de ilk astronotun “göndertilmesi” şaşırtan değil. 

Japonya’nın çalışmalarına bakalım:

Japonya, bizim tek bir astronot için harcadığımız paranın yaklaşık iki katıyla Ay projesi gerçekleştiriyor. Durum bu türlü olunca da birtakım şahıslarda “E madem o kadar para verdik, bari kendimiz Ay’a gitseydik.” diyor lakin durum bu türlü değil.

Japonya Uzay ve Havacılık Ajansı JAXA, 1 Ekim 2003’te kuruldu. Öncesinde de bu alanda çalışan üç farklı Japon enstitüsü bulunuyordu, bu enstitülerin birleşiminden JAXA doğdu. Yoksa ülkenin ilk uydusu, 1970 yılında kendi roketleriyle fırlatıldı.

Japonların sahip olduğu bilgi ve tecrübeye ne yazık ki sahip değiliz. aynı bilimsel ve kültürel birikim bizde yok. Bu durumu şöyle örneklendirebiliriz; diyelim ki OpenAI, sağlık için özel bir GPT geliştirdi ve bu projeye 30 milyon dolar harcadı. Biz de 5 milyon dolar verip tüm sağlık sistemini buna entegre ettik. “E vereydik 25 daha kendimiz yapaydık?” dediğimizde önce OpenAI’ın yüz milyonlarca dolarlık yatırımla yıllar içinde geldiğimiz noktaya gelmemiz gerekirdi. Burada da durum farklı değil. 

“Acelemiz mi vardı? Sonra giderdik o zaman.” diye düşünebilirsiniz…

Burada da şöyle bir durum söz konusu, her ne kadar proje “gündem değiştirme ve seçime hazırlık” aracı olmakla suçlansa da bu proje uzun vakittir geliştirme aşamasında ve fırlatmanın yapılacağı çok uzun vakittir biliniyor. Türkiye’nin kendi roketini geliştirme çalışmaları da bir yandan devam ediyor. 

Alper Gezeravcı’nın yapacağı bilimsel çalışmalarda da bu roket için alaşım testleri yapılacak, bu emele yönelik olarak bilgi toplanacak. Ayrıyeten süreç boyunca, kendi roketimizi yönetmek için gerekli olan temel maharetler de artırılmış olacak. Üstelik roketin tamamlanma ve ilk fırlatılması sürecinde doğrudan tecrübelerinden faydalanabileceğimiz bir astronotumuz da olmuş olacak. 

Kaldı ki en çok önemli nokta, bunlardan hiçbiri olmayabilir. 

Çok uzun vakittir ülkemizin gündeminde keyifli bir şeyler görmek zor, tahminen de Kadın Voleybol Ulusal Takımımızın muvaffakiyetleri dışında uzun vakittir ülkece keyfimizi yerine getiren az sayıda olaydan biri ilk sefer bir astronotumuzu uzaya göndermemiz oldu. Buna durumlarda kendi yetişkin ve gerçekliğe de ziyadesiyle bunalmış olan biz bir kenara çekilip geleceğimize bakalım: çocuklara. 

Çocuklar bu tipten teşebbüsleri gördükçe gelecekte bu alanlara yönelmelerini sağlayacak olan keşif ve merak hislerini geliştiriyorlar. Uzaya gitmeyi mümkün kılan bilim insanlarının ilhamı Jules Verne ve Ay’a Seyahat kitabıydı. Bu ilhamla birlikte çocukların bilime olan ilgileri de artacaktır.

İsteyen herkes önümüzdeki aylarda marketlerde çocuk mecmualarına baksın, hepsinin kapağında bir roket görülecektir. Bu çocuklar büyüdüklerinde kendi uzay ajansımızda yer alacak mühendisler, araştırmacılar, bilim insanları ve astronotlar olacaklar. Ata’mızın işaret ettiği muasır medeniyet düzeyine biraz da bu türlü çıkılır.

Yani bazen harcanan 55 milyon dolar çok olsa da bazen 55 milyon dolar, 20 milyondan fazla çocuğa hayaller kurdurmak ve gelişimlerine ilham vermek için göze alınabilecek bir bedel.

Konuyla ilgili daha fazla içerik için: