Telefondan, Bilgisayardan Sildiğimiz Belgelere Ne Oluyor?

Bu sitede daha önce gerek Android aygıtınızda olsun gerek bilgisayarınızda olsun gerekse SD kartınızda olsun silinen evrakları geri getirmekten çokça bahsetmiştik. Bu yazılarımızı yazarken bizim de birçoğunuz aynıi aklımıza şu soru geldi: Silinen belgeleri geri getirebiliyorsak bunlar nitekim silinmiş oluyor mu?

Eğer geri getirebiliyorsak bu belgeler sahiden silinmiş olmuyor demektir. ‘Peki bu durumda silme süreci uyguladığımız belgelerin akıbeti ne oluyor?’ diye merak etmiş olabilirsiniz, biz de ettik. Bu mevzuyu teknik tabirlere çok fazla bulaşmadan basitçe anlattık.

Önce bir şeyi anlamamız lazım: Bilgiler bilgisayarlarımızda nasıl depolanıyor?

Normalde bilgisayarımızdan bir datayı sildiğimiz zaman çöp kutusuna taşınır. Şayet 30 gün boyunca çöp kutusunu temizlemezseniz oradaki bilgiler otomatik olarak silinir. Pekala bu işlem gerçekleştiği zaman evraklar tamamen ortadan kayıp mı oluyor? Bu soruyu cevaplayabilmek için önce datalar bilgisayarlarımızda nasıl depolanıyor, onu anlamamız gerekiyor.

Bilgisayarlarımızda uçucu (RAM) ve yardımcı (ROM) hafıza olmak üzere iki adet hafıza çeşidi bulunuyor. Bunlardan uçucu hafıza, ismi üstünde kısa periyodik aygıtınızda tutulan datalardır. Bilgisayarınızın güç kaynağına giden elektriği kestiğiniz anda RAM’de tutulan bilgiler ortadan kaybolur.

ROM dediğimiz şey ise bir USB, DVD ya da HDD depolama birimleridir. Bunlar, kullanıcının datalarının büyük kısmını depolayabileceği birer bellek biçimleridirler. Çoğu ROM, içerisinde ferromanyetik elementler barındırır ve bir ferromanyetik element, içinde dağınık manyetik kutuplar içerir.

Veriler, belleğe manyetik dipollerin muhakkak bir oryantasyonda manyetize edilmesiyle depolanır. Bu sayede bilgisayar, kullanıcının ihtiyaç duyduğu çoğu zaman bu kalıcı dataları kullanıcıya gösterebilir.

Gelelim asıl soruya: Bir belgeyi sildiğimiz zaman ne olur?

Tahmin ettiğinizin bilakis bir bilgi, sildiğiniz zaman ortadan kaybolmaz. Bunu en kolay haliyle anlatabilmemiz için PlayStation 2 devrinden örnek verebiliriz. PlayStation 2’nin efsane Memory Card’larını hatırlıyorsunuz değil mi?

Bu Memory Card’ların boyutu en fazla 128 MB olabiliyordu fakat birçoğumuz yalnızca 8 MB’lık Memory Card’lar ile yetinmek zorunda kalıyordu. Bu durumda oyunlardaki ilerlememizi kaydedebilmek için her zamançoktan oynayıp bitirdiğimiz oyunların kayıtlarının üzerine yazıyorduk.

Dijital bir aygıtta bir belgeyi ‘sildiğiniz’ zaman tam olarak bu olay yaşanıyor. Windows, sabit şoförde bulunan tüm belgelerin kaydını fiyat. Bu kayıt süreci ise “işaretçiler” olarak bilinen araçların yardımıyla yapılır. Sabit diskteki her dosya ya da klasör, Windows’a belirli bir dosyanın sabit diskte nerede bulunduğunu bildiren bir işaretçiye sahiptir.

Bir belgeyi çöp kutusuna gönderip çöp kutusunu temizlediğinizde Windows, işaretçiyi kaldırır ve dosya pozisyonu durumunu ‘kullanılabilir’ olarak değiştirir. İşletim sisteminde dosya artık sabit şoförde bulunmuyor olarak görünür ve belgeyi içeren kesim boş alan olarak kabul edilir. Yeni evraklar ise bu eski dataların kapladığı alan üzerine yazılır.

Peki o zaman silinen belgeleri nasıl kurtarabiliyoruz?

Aslında bu sorunun yanıtı çok kolay. Bahsettiğimiz Windows, bir belgeyi sildiğiniz zaman onu hala bellekte tutmaya devam ediyor, kapladığı yeri boş alan olarak gösteriyor. Tabii bu durum yalnızca üzerine yeni bir dosya yazılana kadar geçerli oluyor.

Eğer Windows, sildiğiniz evrakın üzerine yeni bir bilgi yazmamışsa sildiğiniz belgeleri kolay kolay geri getirebiliyorsunuz. Hatta bu yüzden birçok bilgi kurtarma programı sadece son vakitlerde sildiğiniz evrakları tam haliyle düşüncesiz bir şekilde geri getirebiliyor.

Yani özetleyecek olursak; uçucu bellek (RAM) harici diğer kalıcı ve yardımcı depolama üniteleri (ROM’lar), bir data kaydettiğinde bunu manyetik olarak diske işlediği için silindiği zaman sihirli bir şekilde bilgiyi ortadan kaybetmez. Bunun yerine o bilginin kapladığı alanı boş sayar ve yeni bilgileri üzerine müellif.

Böylelikle de bilhassa yakın vakitte sildiğiniz belgeleri geri getirebilme bahtınız olur.