Türkiye ve dünyada en çok hangi rüyalar görülüyor?

Bir sabah kan ter içinde uyanıp elinizi hemen ağzınıza götürdüğünüz, o korkunç boşluğu hissettiğiniz oldu mu? Modern insanın en yaygın gece kabuslarından biri olan diş dökülmesi, sandığımızdan çok daha derin anlamlar taşıyor. Uyku platformu Zoma’nın Google arama verileri üzerine gerçekleştirdiği araştırma, bu huzursuz edici senaryonun küresel bir fenomen haline geldiğini kanıtladı.

Ülkeler ve kültürler değişse de yastığa başımızı koyduğumuzda zihnimizin bizi sürüklediği çaresizlik hissi neredeyse hiç değişmiyor. Dünya geneline baktığımızda rüyaların efendisi olarak “yılanlar” başı çekiyor. Brezilya’da her ay yaklaşık 352 bin kişi rüyasındaki yılanın ne anlama geldiğini internette aratırken, Türkiye’de bu rakam 214 bin civarında seyrediyor. Yılanların doğal bir tehdit oluşturmadığı İngiltere gibi ülkelerde bile bu sürüngenler listelerin ikinci sırasında. Fakat asıl ilginç veri Kuzey Amerika ve Batı Avrupa’dan geliyor. Bu bölgelerde dişlerin döküldüğünü görmek, yılan korkusunu bile geride bırakarak açık ara birinci sıraya yerleşmiş durumda.

Bu tuhaf rüyanın geçmişi aslında modern psikolojiden çok daha eski. Kayıtlara göre insanlar M.S. 2. yüzyılda bile dişlerini kaybettikleri rüyalar üzerine kafa yoruyordu. O dönemlerde bu durum bir yakının vefat edeceği şeklinde yorumlanırken, bu inanış o kadar kökleşmişti ki Freud bile teorilerinde bu konuya özel bir yer ayırmak zorunda kaldı. 1960’lara gelindiğinde ise konu yaşlanma korkusuyla bağdaştırılmaya başlandı. Ancak bilim dünyası, meselenin sadece aynadaki çizgilerle ilgili olmadığını düşünüyor.

Kaygı ve kontrol kaybının simgesi

1984 yılında yayımlanan bir çalışma, bu rüyaları görenlerin genel profilini çıkardı. Araştırma sonuçlarına göre, dişlerini kaybettiğini gören kişiler, görmeyenlere kıyasla çok daha yüksek kaygı ve mutsuzluk seviyelerine sahip. Bilim insanları durumu şöyle açıklıyor: Tarih öncesi çağlarda dişlerini kaybeden bir canlı için bu durum hem beslenememek hem de kendini savunamamak, yani doğrudan ölüm demekti. Zihnimiz bugün yaşadığımız modern hayatın getirdiği kontrol kaybı ve çaresizlik hissini dışa vurmak için bu genetik kodlarımızdaki en eski korku simgesini kullanıyor.

Öte yandan, her rüyanın altında devasa psikolojik şifreler aramak da gerekli değil. Veriler, gün içinde diş sağlığına dair endişe taşıyanların uykularında da benzer senaryolarla karşılaştığını gösteriyor. Vahşi hayvanlarla savaşmak zorunda kalmayan günümüz insanı, belki de tüm stresini gülüşünü kaybetme korkusuna odaklıyor.