Ülkemizin Faylarla Dolu Olmasının Esas Nedeni: Arap Plakası

Ülkemizin tahminen de son yüzyılındaki en uzun ve en soğuk gecesini geride bıraktık. Önümüzde daha çok uzun geceler var. Bu sarsıntının enkazı bir süre daha sürecek. Hem ülkemizden hem de dünyanın dört bir köşesinden gelen arama kurtarma takımlarıyla yerel halk birlik olup enkaz altında kalan insanları kurtarmayı çalışıyor. Fakat bunun ilk olmadığını biliyoruz. Diğer sarsıntılarda de olduğu gibi bu deprem de ülkemiz için bir sürpriz değildi. Deprem kuşağındayız ve yapılarımızı bunun şuurunda yapmamız gerekiyor. 

Ülkemizde betona yatırım yapmak çok tanınan olsa da betonun kalitelisini çok da fazla önemsemiyor müteahhitlerimiz. Bunu yapınca da karşımıza tahminen de daha önce hiç göremeyeceğimiz kadar büyük ölçekli felaketler çıkıyor. Sarsıntının değil dayanıksız yapıların öldüreceğini bir kere daha hatırlatalım. Asıl hatalının zelzele olmadığını bildiğimize göre şu anda de ülkemizde neden bu kadar çok zelzele olduğuna bakalım.

Türkiye’nin sarsıntı bölgesi olmasının temel sebebi, Anadolu levhasının daima olarak Arap ve Afrika levhaları tarafından itiliyor olması.

Anadolu levhası, daima sıkışarak sarsıntı oluşturan bir bölge. Helen-Kıbrıs yayı boyunca Anadolu levhasının altına dalan Afrika levhası, Doğu Anadolu, NAF(Kuzey Anadolu fay hattı), EAF (Doğu Anadolu fay hattı) ve Batı Anadolu (Ege) bölgelerinde zelzele oluşumuna sebep oluyor. Anadolu levhasını iten bir diğer büyük levha ise Arap levhası. Arap levhası, Anadolu levhasını daima olarak batıya doğru ittiriyor. 

Doğu Anadolu fay hattı üzerinden Anadolu levhasını iten Arap levhası, ülkemizin sarsıntı jenerasyonunda olmasının en önemli nedeni. Afrika-Arap levhasının, bir diğer büyük levha olan Avrasya ile çarpıştığı alanlar Avrupa’nın Alp Dağları’ndan Himalaya’ya kadar çok geniş bir alanda sarsıntı kuşağı oluşturuyor. Bu iki büyük tektonik levha arasında kalan Anadolu levhasında ise şiddetli zelzeleler yaşanıyor. 

Yer Bilimci Prof. Dr. Celal Şengör, 10 vilayetimizde yıkıcı tesire neden olan bu zelzelelerin hangi sebeple olduğunu şu şekilde açıkladı:

Editör notu: Madem her şeyi biliyoruz, neden tedbir almıyoruz?

Türkiye’nin bir sarsıntı neslinde yer aldığı bilgisi yeni edindiğimiz bir bilgi değil. Biz bu coğrafyalara geldiğimizden çok öncesinde de burada zelzeleler oluşuyordu. Yerleşeceğimiz yerlerin jeopolitik pozisyonunu çok iyi biliyor olsak da iş paraya geldiğinde insan hayatını ikinci sıraya atan müteahhitler ve kâfi denetimi sağlayamayan idareler şu an yaşadığımız sarsıntıda bu kadar çok can kaybının yaşanmasının gerisindeki esas görevliler olarak görülüyor. 

Diğer her şeyde olduğu benzeri bu dönemi de el birliğiyle geride bırakacağımıza inanıyoruz. Pekala bu kadar insanın hayatına mal olan/olacak kişiler cezalarını çekecekler mi? Sanırım bunu zaman gösterecek. Bugün Kahramanmaraş, yarın Kütahya, diğer gün de İstanbul… Sarsıntıyla yaşamayı artık öğrenmemiz gerekiyor. Temennimiz şimdi enkaz altında olan herkesin sağlıklı bir şekilde çıkarılmasından yana. Bu süreci sadece birlik olarak atlatabileceğimizi unutmayalım.

• Kaynaklar:Prof. Dr. Naci Görür, Wikiwand, Douwe van Hinsbergen