Uncharted filmi neden yasaklandı? Tartışmanın merkezindeki harita detayı

Naughty Dog tarafından geliştirilen ve Sony Interactive Entertainment tarafından yayımlanan Uncharted oyun serisi, PlayStation’a özel yapımlar arasında ayrı bir yere sahip. Dört ana oyundan oluşan seri, 2018’de çıkan Uncharted: A Thief’s End ile ana hikâyesini tamamladı. Sinematik anlatımı ve güçlü karakterleriyle öne çıkan seri için bir sinema uyarlamasının gelmesi de kaçınılmazdı.

2022 yılında vizyona giren Uncharted filmi, serinin ana karakteri Nathan Drake’i Tom Holland’ın, onun akıl hocası Victor “Sully” Sullivan’ı ise Mark Wahlberg’ün canlandırmasıyla izleyiciyle buluştu. Film, yaklaşık 120 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde 407 milyon doların üzerinde hasılat elde etti. Gişede başarılı olsa da eleştirmenlerden aldığı yorumlar genel olarak ortalama seviyede kaldı.

Tartışmaların odağında bir harita detayı vardı

Filmin gündeme gelmesine neden olan asıl konu ise gişe performansı değil, kısa bir sahnede görünen bir harita oldu. Ruben Fleischer’ın yönettiği yapımda, karakterlerin antik bir haritayı incelediği sahnede “dokuz çizgili hat” (nine-dash line) olarak bilinen tartışmalı bir işaret yer alıyordu.

Bu çizgi, Güney Çin Denizi’ndeki bazı ada ve bölgelerin Çin’e ait olduğunu ima eden bir sınırlandırmayı temsil ediyor. Ancak söz konusu alan; Vietnam, Filipinler ve diğer bazı ülkeler tarafından da hak iddia edilen, uzun süredir devam eden uluslararası anlaşmazlıkların merkezinde bulunuyor.

Vietnam ve Filipinler’den yasak kararı

Dokuz çizgili hattın harita üzerinde gösterilmesi, Vietnam ve Filipinler’de ciddi bir tepkiye yol açtı. Vietnam, filmi doğrudan yasakladı. Filipinler’de ise film önce vizyona girdi ancak daha sonra gösterimden kaldırıldı.

Filipinler Dışişleri Bakanlığı, sahnedeki harita görselinin “ulusal çıkarlara aykırı” olduğunu belirtti. Bu açıklamanın ardından sinema salonlarına filmin gösterimini durdurma talimatı verildi. Yetkililer ayrıca, filmin ileride yeniden gösterilebilmesi için söz konusu sahnenin düzenlenmesi ya da tamamen çıkarılması gerektiğini vurguladı.

Sinema, haritalar ve jeopolitik gerilim

Yetkililer açısından bakıldığında, haritanın filmde yalnızca kısa bir süre görünmesi ya da kurgusal bir bağlamda kullanılması sonucu değiştirmedi. Hassas jeopolitik konulara temas eden görsellerin bile bu tür yaptırımlar için yeterli olduğu ifade edildi.

Benzer bir durum, 2023 yılında vizyona giren Barbie filminde de yaşandı. Filmde yer alan bir harita sahnesinde yine dokuz çizgili hatta benzer bir işaretin görülmesi, uluslararası kamuoyunda yeni tartışmaların fitilini ateşledi.

Bu örnekler, sinema filmlerinde kullanılan görsel detayların bile uluslararası ilişkiler açısından ne kadar hassas sonuçlar doğurabileceğini bir kez daha ortaya koyuyor.