Uzayda fizik kurallarına meydan okuyan keşif: Devasa kaya kütlesi fırıldak gibi dönüyor

Gezegenimizin çevresinde dönen devasa taş kütleleri hakkında bildiğimiz her şeyi sarsacak yeni bir keşif, uzayın derinliklerinden geldi. Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi, faaliyete geçtiği andan itibaren gökyüzünü adeta bir tarayıcı gibi tarayarak binlerce yeni gök cismi tespit etti. Ancak bu yeni koleksiyonun içinde öyle bir isim var ki, astronomları hayrete düşürmeyi başardı.

“2025 MN45” adı verilen 710 metre uzunluğundaki devasa asteroit, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü sadece 1,88 dakikada tamamlıyor. Bu hız, şimdiye kadar gözlemlenen bu boyuttaki cisimler için kelimenin tam anlamıyla bir rekor.

Normalde bu büyüklükteki asteroitlerin kendi etrafında bu kadar süratli dönmesi pek beklenen bir durum değil. Uzaydaki çoğu asteroit, “moloz yığını” dediğimiz, yerçekimiyle bir arada duran gevşek kaya parçalarından oluşuyor. Eğer bu yapılar çok hızlı dönerse, merkezkaç kuvveti nedeniyle parçalanıp uzaya savruluyorlar. Ancak 2025 MN45 ve onunla birlikte keşfedilen 18 hızlı dönen diğer asteroit, bu kurala meydan okuyor. Bilim insanları, bu hızda bir arada kalabilmesi için bu asteroidin kum veya gevşek kaya yerine, somut bir kaya bloğu kadar dayanıklı ve sert bir maddeden yapılmış olması gerektiğini düşünüyor.

Uzay haritasını değiştiren dev kamera

Bu keşfi mümkün kılan teknoloji ise 3,2 gigapiksellik devasa bir kameraya sahip olan Rubin Gözlemevi. Her 40 saniyede bir gökyüzünün fotoğrafını çekebilen bu sistem, sadece Dünya’ya yönelebilecek tehditleri belirlemekle kalmıyor, aynı zamanda güneş sisteminin uzak köşelerindeki sıra dışı hareketleri de yakalıyor. Araştırmayı yürüten ekipten Dr. Sarah Greenstreet, bu kadar hızlı dönen cisimlerin genellikle Dünya’ya yakın yörüngelerde görüldüğünü, ancak bu yeni örneklerin büyük bir kısmının “Ana Asteroit Kuşağı”nda yer aldığını vurguluyor. Bu durum, bölgedeki asteroit popülasyonu ve evrimi hakkındaki istatistikleri yeniden gözden geçirmemize neden olacak bir gelişme haline geldi.

Uzmanlar, bu olağanüstü dönüş hızlarının genellikle geçmişte yaşanan çok şiddetli bir çarpışmanın eseri olduğuna inanıyor. Doğru açıyla gelen bir darbe, bu dev kayaları adeta bir fırıldak gibi hızlandırabiliyor. Neyse ki keşfedilen bu yeni hızlı dönen cisimlerin hiçbiri yakın gelecekte Dünya için bir tehdit oluşturmuyor. Rubin Gözlemevi’nin 10 yıl sürmesi planlanan büyük tarama projesi daha yeni başlıyor ve bilim insanları şimdiden “bakacağımızı bile bilmediğimiz” şeyleri bulmaya başladığımızı söylüyor.