Yapay Zeka Gelecekte Yeteneğin Yerini Alacak mı?

OpenAI tarafından geliştirilen Dall-E’nin yapabildiklerinin çok küçük bir kısmını eğlenceli formlarda sizlere göstermiştik. Öteki bir içeriğimizde de bu yapay zekanın yanlış ellere düştüğünde nasıl senaryolara sahne olabildiğine şahit olmuştuk. Hangi açıdan bakarsak bakalım değişmeyecek bir gerçek var: Bu sistem daha önce hiç açılmamış kapıları sanatkarlara, uygulama geliştiricilerine ve daha nicelerine açacak.

Bu kısım vakitte ortalığı da karıştırıyor. Zira sosyal medyada bir kesim bu yapay zeka sistemlerinin sanatkarların yeteneğini örteceğini düşünürken öbür bir kesim de sanatkarları destekleyeceğini ve onlara yeni imkânlar sağlayacağını söylüyor. Biz de iki tarafa farklı bir bakış açısı kazandırmak ismine sanatçıların bu bahisteki kanılarına bakacağız.

Sanatçılardan, aşağıdaki görsellerden hangisinin yapay zeka tarafından yapıldığını tahmin etmelerini istedik.

Hepsi de şaşırtan olmayan bir şekilde doğru olanı tahmin edebildi. Pekala siz de insan eliyle yapılanı bulabilir misiniz? Yazının sonunda yanıta yer verdik.

Sorumuz şu: Sizce gelecekte yapay zeka yeteneğin yerini alacak mı, yoksa sanatkarlara yeni kapılar açarak bir pürüzden fazla destek veren mi olacak?

Farklı hisleri harekete geçiren yer dizaynları ortaya çıkaran Berk Kaan Kaya’nın karşılığı:

Gerçekten olağanüstü bir gelişim sergiliyor. şu anki durumunda yeteneğin yerini alacağını düşünmüyorum. Sanatkarlara kesinlikle yeni kapılar açan, ilham veren bir sisteme sahip. Yapay zeka, dizayncı için başının içindeki kanılar hakkında birçok fikre sahip ve size fikirleriniz doğrultusunda birçok eskiz çıkartabilir.

Ben yapay zeka sistemlerini bugünkü durumunda ilham veren bir “eskiz” olarak görüyorum. Bunu ham hali ile bırakmayıp, sanatkarın kendi sanatı doğrultusunda kurgusuna göre işleyip şekillendirdiğinde hoş çalışmalar ortaya çıktığını da görüyorum. Her şekilde sanatçıyı destekleyici bir sistem olduğunu düşünüyorum.

ABD billboard’larında göz alıcı illüstrasyonlarını gördüğümüz Yaşar Vurdem’in yanıtı:

Kişisel olarak yapay zekanın yeteneğin, sanatkarın yerini alacağını düşünmüyorum. Bilakis diğer teknolojik araçlar gibi sanatkarların yaratıcı süreçlerine katkı sağlayacak bir kaynak, araç olacağını düşünüyorum. Yani ileride yapay zeka kusursuz ötesi, başyapıt seviyesinde görüntüler üretse bile bizler daima kendi sanatımızı, düşüncelerimizi yansıtmaya devam etmek isteyeceğiz.

Yapay zekanın oluşturduğu görseller bu hususta ham, yetersiz kalacaktır. Yapay zekanın anahtar sözlerden görselleri manipüle ve taklit ederek ortaya çıkardığı görseller tekrar işlenmeye ihtiyaç duyacaktır, zira sanatkarların özgün usullerini, bilgisini, stilizasyonunu/tarzını ve yeteneğini tam olarak yakalayamayacaktır.

Ayrıca konsept sanat, karakter tasarımı ve kanıyı dönüştürme söylediği söz edilen olduğunda bunun çok yararlı bir araç olacağından hiç kuşkum yok. Üretimin hızlandırılması, referans kaynaklarının artırılması için nitekim yararlı olabilir. Örneğin bir konsept sanatçı fikirlerini taslağa dönüştürmekte zorlanıyorsa bu araçlar ile işini kolaylaştırabilir.

Eserlerindeki ayrıntılarla ağızları açık bırakan Ezgi Topdağı’nın husus hakkındaki yorumu:

Çok taraflı bir soru. Ben bunun tek bir karşılığı olduğuna inanmıyorum. Zira kimisi için bir ustanın fırça darbesi, kimisi için de efor sarfetmeden yapılan ve kolaya kaçılan bir yol. Kendi adıma konuşacak olursam, gayretsiz yapılan bir şey benim gözümde günlerini, saatlerini harcamış ve sahiden düşünülerek yapılmış bir yapıtın yanında bedelsiz kalıyor. Bir kaç söz yazıp, çıkan görselle “ben bir şey ürettim” demek bana samimi gelmiyor zira onu üreten sen değilsin yapay zeka.

Yapay zeka ile bir şeyler üretmek için saatlerini harcayan sanatkarlar için bu haksızlık bence. Ben yapay zekaya hakikaten zaman harcayan, bunun üzerine düşünen sanatkarların sıyrılacağına inanıyorum. şekilde klasik ya da dijital alanda illüstrasyon, heykel aynıi sanat kollarıyla uğraşan, bunun için zaman ayıran sanatkarların da sıyrılacağına inanıyorum. Parlak zekalı ve yetenekli olan bir insan her şekilde kendisini gösterir.

Üretim yapmanın bu kadar kolay olmasının dezavantajları var.dünya evriliyor. Ve yaptığımız şeyin en düzgününü yapmak zorundayız. Yapay zeka gibi bir şey varken bunu göz arkası etmek ve bunun kolaylıklarından faydalanmamak mantıksız olur. Benim ilgi alanım üzerinden konuşmam gerekirse, yapay zekayla uğraşmıyorum ama yapay zekanın benim yapıtlarımı kimi bakış açısından değersizleştirebileceğini kabul ediyorum. Zira milyonlarca insan ve bakış açısı var.

Ben yaptığım şeyin en güzelini, en şeffafını yapmaya çalıştığım ve bir yarışa girmediğim sürece kendi işimin değerini korurum ve bu herkes için bu şekilde bence. Özetle bu soruyu yapay zeka yerine birey bazlı kıymetlendirmek en sağlıklı şey olur. Zira yapay zeka sadece bir araç. Bir sanatçı yetenekliyse yeteneğiyle yapay zekayı konuşturur, ve bu sanatkarlara yapay zeka yeni kapılar açar ve kolaylıklar sağlar.

Zengin kültürel birikimimizi eskilerden alıp yeni teknolojiyle eşsiz şekilde harmanlayan Hakan Yılmaz’ın yanıtı: Sanat, görsel üretmek ile ilgili bir şey değildir.

Bağlam üretmek ile ilgilidir. Daha önce ilişkilendirilmemiş iki farklı bahis yahut kavram arasında yaratıcı bir bağ kurmak için, görsel bir yeteneğe ihtiyacınız yoktur. Bu lakin saf bir yaratıcılık ile halledilebilir. Pekala yaratıcılık bir yetenek midir? Hayır, yaratıcılık bir davranış biçimidir.

Tanıdığım yaratıcı pek çok sanatkarın önüne 3 tane taş koysanız, onlarla bile keyifli sanat çalışmaları yapabiliyor. Hasebiyle, görsel sonuçlar veren yapay zeka motorlarının kullanımı ne kadar kolay olursa olsun, saf bir yaratıcılık ve kavramsal düşünme marifetleriniz yoksa, yapay zeka sizin için ancak görsel üretebilir.

Sanat onun altında yatan zeka parıltısının ismidir ve her görselin altında bu pırıltı yoktur. Şunu unutmayalım; yapay zeka, acı çekemez, özlem duyamaz kimsenin hasretinden ağlayamaz, çocuk aynıi mutlu olamaz. Yani onun hisleri yoktur. Duygu yoksa sanat da yoktur. Yapay zeka araçları, sanat teknolojileri anlamında müthiş bir gelişme bence. Bilhassa dijital alanda üretim yapan her sanatkarın incelemesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü, insanlık olarak bu güne kadar hiç “Görsel Sentez” yapamamıştık.

Bunabir ihtilal müzik dünyasında 80’lerde gerçekleşti.

“Synthesizer” denilen eletronik aygıtlar, iki farklı sesi sentezleyerek yeni sesler üretti. Mesela keman ve piyano sesi sentezlenerek yeni sesler üretildi, bu farklı deneyler sonucunda bugün pop müzik dediğimiz müzik tipi varoldu ve ana akım müziğe dönüştü.

Tüm elektronik müziklerin tamamı bu ihtilal sonrası ortaya çıktı. Görsel dünyada imaj sentezleme konusu da müzik dünyasındaki ihtilal benzeri bir ihtilalin eşiğinde. Sanat yapmak için kusursuz bir devirde yaşadığımızı düşünüyorum. Sanatın üretim biçimleri, sergileme biçimleri, tüketim biçimleri, satılma ve koleksiyona girme biçimleri tamamen değişmiş durumda.

Sanatın başına bu türlü şeyler geldiğinde sanatta devirler değişir. Benim öngörüm şu; bence içinde olduğumuz çağdaş sanat devrinin sonuna geldik. Gelecekte sanat tarihçileri içinde olduğumuz sanat periyodunu ‘Dijital sanat’ dönemi olarak yazacaklar.

Bitirmeden önce Hakan Yılmaz’ın, sözünü ettiğimiz yapay zeka sistemlerinden biri olan Midjourney dayanağıyla ürettiği CyberZen koleksiyonundan birkaç kesime da bakalım.

Söz konusu yapıtları, ücretsiz olarak 31 Ağustos 2022’ye kadar İstanbul’da, Emaar Arka Hub’da görebilirsiniz.

Konu hakkındaki niyetlerinizi siz de yorumlarda paylaşabilirsiniz. Bitirmeden önce de yazının başındaki görsellerden ilkinin yapay zeka tarafından yapıldığını belirtelim. Tetyana Vysochynska tarafından yapılan tablonun ayrıntılarına buradan ulaşabilirsiniz.