Zelzele izolatörü nedir? İzolatör fiyatları ne kadar aramaları Google’da tırmandı

Kahramanmaraş merkezli sarsıntıların akabinde sarsıntı izolatörü aramalarının Google’da süratle tırmanışa geçtiği görülüyor. Pekala, bu sistem nedir ve ne vaadediyor? Hakkında neler biliniyor? Birlikte bakalım…

Yüksek katlı binalarda sismik kuvvetlerden kaynaklanan hasarları önlemek için zelzele izolasyonu (temel izolasyonu) sistemi kullanılabiliyor. Sarsıntı izolasyonu sisteminde, alt yapı ile üst yapı arasına süspansiyon ya da bir dizi taşıyıcı yatak yerleştiriliyor. Sismik kuvvetler nedeniyle yer sallandığında süspansiyon, yerden üst yapıya kuvvet transferini engelliyor yahut azaltabiliyor.

Deprem izolatörü nedir?

Deprem izolatörleri, enerjiyi emecek ve bina üzerinde sönümleme tesiri yaratacak şekilde tasarlanmıştır. Bu sistem ile elde edilen yapıya esneklik kazandırıldığı için binalar zelzele kaynaklı hareketlere maruz kalmaz. Bu usul 1900’lerde kullanılmaya başlandı ama 1970’lerde sismik güçlü bina dizaynında pratik bir etaba ulaştı.

Sağlık Bakanlığı Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü’nün bir açıklamasında sismik izolasyon için şu tanımlama vardı: “Sismik izolasyon, yapının dayanım kapasitesini artırmak yerine binaya gelen sismik enerjiyi sönümleyerek yahut binaların dönemini uzatarak sarsıntı yüklerini azaltma aslına dayanan bir tasarım yaklaşımı olarak tanımlanabilir. Zelzele sırasında ve sonrasında verilmesi gereken sağlık hizmeti göz önünde bulundurulduğunda, sağlık tesisleri için zelzele izolatörleri hayati rol oynuyor”

2021 tarihli yazıda şu bilgiler de var:

Deprem izolatörü yerleştirilen hastane binaları o kentin en emniyetli yapıları arasında yer alıyor. 2020 yılının Ocak ayında Elazığ’da yaşanan sarsıntıda yerinde 872 adet sismik izolatör bulunan Elazığ Fethi Sekin İl Hastanesi, zelzele anında tüm operasyonel faaliyetlerine devam etti, hasar almadı. Tekrar geçtiğimiz yıl Ekim ayında, Seferihisar merkezli İzmir’i etkileyen, can kayıplarının yaşandığı 6,6 büyüklüğündeki sarsıntıda 1.031 adet sismik izolatör yerleştirilen inşaatı devam eden Bayraklı İl Hastanesi de bir hasar görmedi.

Geleneksel yüksek yapılarda temel, rijit olarak inşa edilir. Yani bir sarsıntı anında yerden yapıya yük transferi nedeniyle üst yapı da temel ve toprakla birlikte hareket eder. Yer değiştirme, binanın üst kısımlarında daha fazla olacaktır ve bu binanın yüksekliğinin 2/3’üne kadar ulaşır. Yapı rijit olduğundan ötürü, sarsıntı kaynaklı yanal kuvvetler hasarlara neden olabilir ve hatta binaların çökmesine (rezonans) neden olabilir.

Deprem kuvvetleri denetim edilemeyeceği için, yapıyı esnek hale getirmek, binaları sismik kuvvetlerden müdafaanın daha iyi bir yoludur. Bu, yapının temeline zelzele izolatörleri yerleştirilerek gerçekleştirilir. Bu izolatörler, yer hareketinden ötürü yapı üzerinde oluşan yanal kuvvetler üzerinde büyük bir tesire sahiptir. Taban ve alt yapı sismik kuvvetlerle hareket eder ve izolatör alt yapı ile üst yapı arasında esneme sağlar.

Bu sayede üst yapı zelzeleden daha az etkilenir. Temel izolasyonu, yapının rijitliğini tesirli bir şekilde azaltır ve yapının üzerindeki atalet kuvvetlerini azaltır. Ayrıyeten sarsıntı kuvvetinin doğal frekansını da düşürür ve rezonans oluşumunu maniler.

Rijit bir temele sahip olan yapı sıfır doğal döneme sahip olacaktır. Yer hareket ettiğinde, yapı üzerinde yer ivmesine eşit olan ivme oluşur. Burada taban ile yapı arasındaki izafî yer değiştirme sıfır olacaktır. Lakin esnek yapıda (deprem izolatörleri kullanılan yapılar) doğal periyod sonsuzdur. Bu nedenle, yer hareket ettiğinde yapı üzerinde herhangi bir ivme oluşmaz ve izafi yer değiştirme, taban yer değiştirmesine eşit olacaktır.

Deprem izolatörü kullanmanın avantajları neler olabilir?

Deprem izolatörü kullanmanın şu mümkün yararları sıralanıyor. Tabi ki bu mevzuyu kesinlikle bir uzmana danışmak önemli:

• Temel izolasyonunun sağlanması, sarsıntıya güçlü bir bina inşa etmenin tesirli bir yolu olabilir.
• Binaların içindeki mülklerin zarar görmesini önleyebilir.
• Yapıya daha fazla stabilite sağlayabilir.
• Temel izolasyonu, sismik enerjiyi yapılar üzerinde dağıtmanın iyi bir yoludur.
• Deprem anında yapı elemanlarının plastik deformasyonu önlenebilir.

Bu içerikler de ilginizi çekebilir

• Deprem bulutu nedir? Sarsıntı havası diye bir şey var mı?

• Artçı zelzele nedir? Öncü Sarsıntı Nedir?

• Deprem çantası nasıl hazırlanır?

• Türkiye Zelzele Tehlike Haritası

• Doğu Anadolu Fay Hattı

• Richter Ölçeği Nedir?