“Zihnimiz Bize Bunu Niçin Yapıyor?” Diyeceğiniz Birbirinden Değişik Ruhsal Sendromlar (Bazıları Düşman Başına)

Sosyal medya ile daha çok karşımıza çıkan sendromların yanı sıra erkeklerde daha sık görülen sendromlara kadar birçok ruhsal bozuklukları derlediğimiz içeriğimizde, çok şaşırıp “Düşman başına!” diyecekleriniz de var.

Belki de daha önce hiç duymadığınız farklı sendromları okurken insan hafızasında neler olabileceğini görünce şaşırabilirsiniz.

Hasta olunca etrafınızdaki insanlardan ilgi beslersiniz değil mi? Bu aslında genelimiz için bu türlü ve bunda aksi bir şey yok. Lakin birtakım insanlar, hasta olmadığı hâlde hastaymışi davranarak hem etrafından hem de hastanelerden ilgi bekliyor. Kâfi ilgi görmediği zaman Munchausen sendromu yaşayan şahıslar, bazen kendilerine bilerek zarar verme durumlarına bile girebiliyor.

Bir de bunun level atlamışı var, o da Munchausen by proxy sendromu. Dehşetli bir seviyede olan bu sendromda ebeveynler, çocukları hasta olmadığı hâlde onları hasta gibi gösteriyor, üstüne kimileri fizikî zarar veriyor. İleri boyutta bu rahatsızlığı yaşayan ebeveynler ise çocuklarını öldürebiliyor.

Sendrom deyince aklımıza ilk gelenlerden biri: Stockholm sendromu

“Eziyet edilen bireylerin, onları bu duruma sokan şahıslara karşı besledikleri sadakat ve anlayış duygusu”, bu sendromun kısa tanıtımı olabilir. Hatta bunu daha da kısaltacak olursak “Celladına âşık olmak.” diyebiliriz.

1973’te banka soyan kişi ve rehineler arasında yaşanan bu his, “Stockholm sendromu”nun başlangıcı olarak sayılıyor. Stockholm’de yaşanması da sendroma kentin isminin verilmesine neden oluyor. Bankada ve daha sonrasında mahkemede yaşananlar ise olayı daha da değişik hâle getiriyor.

Hiç büyümek istemeyenlerin sendromu: çocuk-adam sendromu

İsminin hakkını veren bir diğer sendrom, Peter Pan sendromu olarak da bilinen çocuk-adam sendromu. En ufak işlerde bile yardım isteyen, başkasından bakım bekleyen bireylerin içinde bulunduğu durumun tıptaki ismi. Sendromun isminde “adam” geçse de bayanlarda da görülebiliyor.

Ev işinin daha çok bayanlar üzerinde olmasından ötürü genellikle erkeklerde görülen bu sendromu yaşayan şahıslar kadar karşısındakiler de haklı olabiliyor.

Peki neden insan bu sendromu yaşar ve hayatında ne benzeri değişiklikler olur?

Kadının bayanla çalışmasının zor olmasının sebeplerinden biri “kraliçe arı sendromu” olabilir mi?

Eğer bir bayansanız ve iş yerinizde çalışmaktan zorlandığınız öteki bir bayan varsa kraliçe arı sendromuna maruz kalıyor olabilirsiniz. Kadın dayanışmasının tam tersi olan bu durumda aslında hemcinsler birbirinin başarısız olmasını istiyor.

Kraliçe arı sendromu yaşayan şahısların ise bu şekilde davranmasının altında erkek hükümran iş toplumunda asimile edilmiş olmaları gösteriliyor. “Pembe taciz” olarak da bilinen bu sendromu en çok yaşayan şahıslar ise hemşireler.

Enkaz altında, öteki insanlar gördüğünü sanan bireylerin yaşadığı “üçüncü adam sendromu”

Sadece depremzedelerin değil dağcıların da yaşadığı üçüncü adam sendromunda, şahıslar uzun süre enkaz altında yalnız kaldılarsa melek, Hızır ya da öbür bir kişi gördüğünü sanıyor. Beynimizin bize oynadığı oyunlardan biri olan bu sendrom, kimi sinemalara de husus olarak gözler önüne serildi.

Telefonda herhangi bir bildirim olmamasına karşın titriyor hissediyorsanız “hayalet titreşim sendromu”na güzel geldiniz.

“Öyle sendrom mu olurmuş?” demeyin. Bilim insanları buna da bir isim koymuş. Bir süre bildirim almadığımızda beynimizin bize oynadığı bu oyun, telefon kullananların neredeyse yüzde 90’ında görülüyor.

Telefon olmadığı periyotlarda kapı zili gibi seslere “hayalet davet sendromu” denirken teknoloji ile artık telefonların çalıyormuş hissine verilen isim “hayalet titreşim sendromu” oluyor. Tabii bir de “hayalet uzuv sendromu” var:

Son periyotlarda birçok kişi “apati sendromu”ndan muzdarip olabilir.

Sizin için artık hiçbir şeyin manası yoksa, enerjiniz bitmiş hissediyorsanız ve yokmuşsunuz davranıyorsanız apati sendromuna yakalandınız demek.

Tükenmişlik sendromunda da görülen apati, çoklukla acı dolu bir hayat yaşayan bireylerde daha baskın oluyor.

Sosyal medya palavrasının diğer ismi: ördek sendromu

Bazı insanlar sosyal medyada, hayatının acı tatlı her anını paylaşmayı tercih ederken kimileri yalnızca en hoş anlarını aktarıyor. Zira onlar kendini herkesten daha iyi olduğu konusunda inandırıyor.

Hem anlaşılamamaktan korkan hem de başarısızlığı gündemine bile getirmek istemeyen şahısların muzdarip olduğu ördek sendromu, bilhassa gençler için büyük bir sorun teşkil ediyor.

Sosyal medya kullanıcılarının tesiri aldığına girdiği bir diğer sendrom daha var. O da “aşil sendromu”

Sosyal medyanın hayatımızın bu kadar içinde olması aşil sendromu yaşayan bireylerin sayısında artış göstermiş olabilir. Fakat bu sendrom günlük hayatımızda da karşımıza çıkıyor. İnsanlar, diğerlerine kendilerini olmadıkları kişi göstererek beğenilmek dileğini taşıyor.

Örnek gösterilen başarılara ulaşamayacağını düşünen şahıslar, telaş bozukluklarını da beraberinde yaşıyor. Verilen misyonları, kusursuz yapamayacaklarını düşünüp panikleme de sendromun belirtilerinden bir oburu.

Televizyonlardaki şiddete alışıp bunu gerçek hayatta olağan sanan bireylerin sendromu: vasat dünya sendromu

Gerçeklik algılarının birçoğunun sosyal medya ve televizyonlardan kaynaklı değiştiğini düşünüyor musunuz? Sorunuzun karşılığı “evet” ise haklısınız. Aşırı şiddet içerikli şeyler izlemek insanların dış dünyaya kapanmasına neden olduğu gibi zayıf ve ürkek olmalarına da neden oluyor.

Kısaca “Beynimiz yıkanıyor.” diyebilir miyiz?

Çocuklarının “mükemmel” olmasını isteyen ebeveynlerin sahip olduğu “altın çocuk sendromu”

Her çocuğun muhakkak bir kapasitesi varken birtakım anne ve babalar, çocuklarının her bahiste en iyisi olmasını istiyor. Bu türlü baktığınızda aslında bu işte pek bir gariplik göremeyebilirsiniz. Fakat istemek ve bu yolda çocuğu zorlamak farklı şeyler.

Çocuğu zorlayan, çocukluğunu yaşamasına izin vermeyen ebeveynler ise çoklukla narsist kişilerdeki bireyler oluyor. Denetimci ebeveynler yüzünden aslında çocukların tüm saf hisleri öldürülüyor.

Hasta bina sendromu: Olduğunuz binada kendinizi hasta hissetme durumu

İş yerine gittiğinizde ya da kapalı bir binada uzun süre yer aldığınızda kendinizi hasta aynıi hissediyor ancak dışarıya çıktığınızda olağana dönüyorsanız “hasta bina sendromu”nu taşıyor olabilirsiniz. Nefes darlığı, öksürük, kaşıntı, baş dönmesi belirtiler olduğundan da aslında ruhsal değil fizikî olarak kendinizi hasta hissediyorsunuz.

İlk ortaya çıktığı 1970’lerde insanların bu durumu yaşıyor olabilmesinin sebeplerini düşününce mantıklı geliyor. Zira enerji krizi ve ısıtma maliyetleri yüzünden binalar, hava geçirmez şekilde yapılıyordu. Günümüzde hâlâ yaşanıyor olmasının da öbür nedenleri var tabii ki.

Güçlü bireylerin de kendine has sendromları var. Bakınız: hubris sendromu

Siyasetçi, yönetici, cumhurbaşkanı, CEO gibi aklınıza gelebilecek güçlü pozisyondaki bireyler hubris sendromu yaşayabiliyor. Tanrısal ego olarak da bilinen bu sendromdaki bireyler, hiç yanlış yapamayacaklarına inanıyor. Biraz tanıdık geldi değil mi?

Hubris sendromunun; oburlarının yargılarını hor görme, gerçeklikle bağını koparma, yalnızca allaha hesap vereceğini düşünmek birtakım belirtileri var. Bu tüm belirtilerden en az 3 adedine sahip bireyler ise hubris sendromu içerisine dahil ediliyor.

Kıskançlık krizi yaşayan sevgililer buraya. Kıskanan taraf, Othello sendromu yaşıyor olabilir.

WhatsApp son görülmenin kapalı olmasına sonlanma, sosyal medya hesaplarının şifrelerinin istenmesi, kişisel eşyaların karıştırılması ve daha fazlası sevgilisini yahut eşini kıskananların sahip olduğu Othello sendromunun kimi belirtileri.

Sevdiği için kıskanma kolay bir hissin ötesinde olan bu sendromun sonu, üzülerek izlediğimiz haberleri de karşımıza çıkarabiliyor. Şiddet, intihar, cinayet gibi müthiş durumların yaşanmaması için ise sendroma sahip bireylerin tedavi olması gerekiyor.

Bulunduğu pozisyonun hakkı olmadığını düşünen bireylerin yakalandığı Imposter sendromu

Başarı ile geldiğiniz bir pozisyon olsa bile kendinizi oraya layık değilmiş benzeri görebilirsiniz. Hatta birisinin size “Başarısızsın.” demesinden de korkuyorsanız Imposter sendromu yaşıyor olabilirsiniz.

Araştırmalar, 5 öğrenciden 1’inin bu sendroma sahip olduğunu söylüyor.

Kötü giden bir şeye bile bile devam ediyorsanız “batık bedel sendromu” yaşıyor olabilirsiniz.

Sizi sıkan bir pantolonunuz varfakat çok para verdiğiniz için giymeye devam ediyorsanız yahut anlaşamadığınızfakat uzun müddettir devam eden ilişkinize devam ediyorsanız bu sendromu yaşıyor olabilirsiniz.

İlişkilerde, günlük hayatımızda ve iş hayatı pek çok alanda yaşadığımız durumlardan biri olan batık bedel sendromunun sebeplerinden biri ise kaybetmeyi dayanılmaz bulmak. “Kim dayanabilir ki?”bunlar hayatınızı önemli manada olumsuz yönde etkiliyorsa sendromdan çıkmanızda yarar var.

The Truman Show’un başrolünde siz olabilir misiniz?

The Truman Show sinemasının konusunu bilmeyenler için kısa bir açıklama yapalım. Jim Carrey’nin başrolünde olduğu sinemada, Truman kendini gerçek hayatta zannetse de ailesi ve etrafındaki herkes aslında birer oyuncu. Truman, bir şeylerin aksi gittiğini anladığı zaman ise dış dünyaya adım atmaya karar veriyor.

Truman Show sendromu ise insanlar, her an kamera kaydında olduğunu ve şov programının modülü olduğunu sanıyor. Bu sendrom, başkaları gibi resmiyet kazanmasa da birtakım çok önemli tıp mecmualarında kendine yer buluyor.

Daha duymadığınız öbür sendromlar da var.

Bazı erkekler fizikî olmasa da ruhsal olarak farklılaşarak eşleri ile birlikte hamilelikle gelen değişimleri yaşıyor. İsmine da “couvade sendromu” deniyor. İnsandan hayvana dönüşme hastalığı olan “öküz sendromu” ise “Yok artık!” yansısının karşılığı olacak cinsten.

Dövüşme hastalığı, patlayan baş sendromu, Paris sendromu, Alice Mükemmeller Diyarında sendromu ve yaşayan can kaybı sendromu da şaşkınlık verici durumlar.

Psikoloji ile alakalı diğer ilginizi çekebilecek içeriklerimiz: