Çinli astronotlardan uzay istasyonunda alev deneyi: Sıfır yerçekiminde alevler nasıl hareket eder?

Çin’in Tiangong uzay istasyonundan Gui Haichao ve Zhu Yangzhu, izleyicilere canlı yayında konferans verirken bir mum yaktı. Hedefleri, alevin uzay ortamında nasıl hareket ettiğini göstermekti. Dünya’da alevlerden çıkan sıcak gazlar yükselirken yerçekimi daha soğuk ve ağır havayı alevin tabanına doğru çeker. Bir uzay istasyonunun mikro yerçekimi ortamında bu gerçekleşmez ve alev global bir hal alır.

Gösteri açısından kusursuz olsa da alev ve uzay pek iyi bir ikili oluşturmuyor. Mir’de 1997 yılında birkaç dakika süren ve uzay istasyonuna kenetlenmiş Soyuz kaçış araçlarından birine erişimi kesen gerçek bir yangın çıkmıştı. Mürettebat yangını söndürmeyi başardı, lakin durum bir süre için epeyce tehlikeliydi.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) astronotu Reinhold Ewald olayla ilgili olarak şunları söyledi: “Yangın o kadar büyüktü ve yangın bölgesinden çıkan duman ve buhar o kadar fazlaydı ki önümüzü bile göremiyorduk ve o anda göreve devam edebileceğimizi hayal bile edemezdim.“

Uzay istasyonlarındaki alevlerle ilgili bir öteki sorun da yerçekimsiz ortamın alevlerin tespit edilmesini güçleştirmesi.

Fransa’daki Institut de Combustion Réactivité et Environnement’dan Guillaume Legros ESA’ya yaptığı açıklamada, Mars’ta (0,38 g) yahut Ay’da (0,16 g) yerçekimi alanı azaldıkça, kaldırma kuvvetinin azalacağını ve olağan ekipmanlarla bir yangını tespit etmek için gereken tipik mühletin de artacağını söylüyor. Daha da berbatı, bir uzay aracında kaldırma kuvveti yok ve duman sonuç olarak havalandırma sisteminin dayattığı karmaşık hava hareketini takip ederek, tipik olarak havalandırma çizgileri boyunca yerleştirilen duman dedektörleri tarafından daha uzun bir yangın tespit mühletine yol açıyor.

Bir yangın çıkması halinde Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (UUİ) Rusya kısmındaki kozmonotlar su bazlı yangın söndürücülere sahipken, ABD kısmında karbondioksit söndürücü bulunuyor.

ESA astronotu Matthias Maurer Alman Uzay Ajansı’nın bir görüntüsünde “Elbette yangın söndürücüyü kullanırken ya kendimizi bir duvara sabitlemek yahut ikinci bir astronotun ardımızda durup bizi yerinde tutmasını sağlamak için titiz olmalıyız” diyor.