Tüm uçakla durabilirdi: Bugün alınan Hürmüz Boğazı kararı ne anlama geliyor?

Bugün yaşanan olumlu gelişmeler öncesinde Hürmüz Boğazı’nda kilitlenen enerji trafiği, dünyayı modern tarihin en ağır yakıt sınavıyla baş başa bıraktı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yapılan son uyarılar, durumun vahametini gözler önüne seriyor.

Eğer Orta Doğu’daki bu stratejik geçiş noktası beklendiği gibi güvenli ulaşıma açılmazsa, Avrupa başta olmak üzere pek çok bölgede uçakları havada tutacak jet yakıtı sadece altı hafta içinde tükenecek. IEA Başkanı Fatih Birol’un “karşılaştığımız en büyük enerji krizi” olarak tanımladığı bu süreç, özellikle kalkınmakta olan ülkeler üzerinde çok daha yıkıcı ekonomik sarsıntılar yaratma potansiyeline sahip.

Avrupa’nın jet yakıtı ihtiyacının dörtte üçünü Orta Doğu’dan karşıladığı gerçeği, krizin merkez üssünü doğrudan batıya taşıdı. Havayolu devleri, boşalan depolar ve yükselen maliyetler karşısında şimdiden uçuş iptalleri için düğmeye bastı. Bazı şirketler ise ilk savunma hattı olarak bagaj ücretlerine fahiş zamlar yapmayı tercih etti. Ancak Birol’a göre boğazın koşulsuz şekilde trafiğe açılmaması, bu yerel önlemleri etkisiz kılarak ekonomik acıyı tüm dünyaya yayacak.

Savaşın gölgesinde kripto para ve askeri abluka

Krizin perde arkasında ise diplomatik gerilimden çok daha fazlası var. İran’ın boğazdan geçmek isteyen gemilerden kripto para cinsinden milyonlarca dolarlık “geçiş ücreti” talep ettiği iddiaları, bölgedeki tansiyonu zirveye çıkardı. ABD cephesinde Başkan Donald Trump’ın petrolü elde tutma arzusu ve savaşın kazanıldığına dair söylemleri sürerken, sahadaki gerçekler İran’ın nükleer kapasitesini koruduğuna işaret ediyor. Dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği bu noktada, ABD donanması İran limanlarına yönelik sert bir abluka uyguluyor.

Barış umutları ise, bugün yaşanan ve Hürmüz Boğazı’nın açılması ile sonuçlanan gelişmelerle birlikte iyice yeşermiş surumda. Yine de, Washington Post’un verilerine göre bölgeye 10 bin yeni asker ve devasa bir uçak gemisi filosu gönderen ABD yönetimi, stratejik Hark Adası’na operasyon ihtimalini masada tutuyor.