Çok konuşulacak bir araştırma daha: Uzayda uzun süre kalmak, astronotların beynini değiştiriyor!

Uzun uzay yolcuları, astronotları ruhsal olarak etkiliyor; bu bir gerçek.fakat uzayın insan bedenine tek tesiri ruhsal değil. Çok daha fazlası, nörolojik açıdan yaşanıyor benzeri görünüyor. Uzun bir süre boyunca uzayda kalmak, beyin üzerinde değiştirici bir tesire sahip.

Scientific Reports’ta yayınlanan yeni bir araştırma, 15 astronotun uzayda uzun süre kalmalarından önce, döndükleri sırada, döndükten bir ay, üç ay ve altı ay sonra çekilen MRI taramalarını inceledi. Bu örnekler, denetim örneği olarak uzayda görev yapan bir astronot olmayan 16 bireyle karşılaştırıldı.

Yapılan tahliller, astronotların uzun periyodik uzay uçuşlarından sonra perivasküler alanlarda (beyinde beyin omurilik sıvısının aktığı kan damarlarını çevreleyen bölgelerde) artış yaşadığını gösterdi. Bu büyük bir değişiklik olsa da, astronotların istikrarında ya da görsel hafızalarında herhangi bir bozulma olmadığından ötürü bir sorun olarak görünmüyordu.

Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde pediatri (nöroloji) yardımcı doçenti muharrir Dr. Juan Piantino yaptığı açıklamada, “Bu bulguların uzay araştırmalarına devam ederken çok önemli tesirleri var” dedi ve devam etti: “Ayrıyeten sizi bilimin kimi temel soruları ve burada hayatın Dünya’da nasıl geliştiği hakkında düşünmeye zorluyor.“

Uzayda insan bedeninde neler oluyor?

Uzaya ulaştığımızda bedenimizdeki sıvılar değişir. Bu, yerçekimi sebebiyle her şeyin aşağı çekilmiyor olmasının bir sonucudur. Bedenimiz, yeniden istikrara ya da homeostaziye ulaşmak için kırmızı kan hücrelerinden kurtulmak da dahil olmak üzere kimi değişikliklere uğrar. Beyindeki bu değişiklik, bunun bir sonucu gibi görünüyor ve ilk misyonlarına çıkan astronotların ilk uçuşlarından önce ve sonra görülüyor. Kıdemli astronotlarda ise uçuşlarından önce ve sonra perivasküler alanda herhangi bir değişiklik yaşanmıyor gibi görünüyor. Piantino, “Tecrübeli astronotlar bir cins homeostaziye ulaşmış olabilir” diyor.

Beyindeki perivasküler boşluklar, glifatik sistemin altında yatan “donanım” olarak kabul edilir. Bu, beyni metabolik proteinlerden temizleyen sistemdir ve derin uyku sırasında en iyi çalışmasını stantlar. Glifatik sistem çok iyi çalışmadığında, bunama gelişimi ile ilişkilendirilen bir metabolik protein birikimi yaşanır. Perivasküler boşlukların bir kişi yaşlandıkça genişlediği bilinmektedir.

Piantino, “Bu bulgular sırf uzay uçuşu sırasında meydana gelen temel değişiklikleri anlamaya yardımcı olmakla kalmıyor, aynı vakitte Dünya’da beyin omurilik sıvısının sirkülasyonunu etkileyen hastalıkları yaşayan insanlar için de yardımcı oluyor” diyor.

Bu, uzay yolcularının beyinlerine bakan ilk çalışma değil. Evvelki bir araştırma, yeniden beyin omurilik sıvısındaki bir kaymanın sonucu olarak, beynin üst kısmındaki gri madde ölçüsünde bir artış ve alt kısımda bir azalma olduğunu belirlemişti.