Astronotların Kirli Çamaşırlarını Ortaya Döküyoruz!

Dünya’dan ortalama 20 milyar km uzakta olduğunuzu düşünün. Elbette tek telaşınız kirli çamaşırlarınızı ne yapacağınız olmaz lakin bir süre sonra orası ömür alanınız aynıi olmaya başlar ve birtakım muhtaçlıklar hissedersiniz.

Birkaç günlüğüne tatile giderken bile eşyalarımızı bavula sığdırmakta zorluk çekeriz, bir de bunu aylarca uzay gemisinde hayatını sürdüren astronotlara sorun. 6 ay süren bir seyahatte, temiz bir çift iç çamaşırının yetmesi için yanlarında 540 çift iç çamaşırı götürmeleri, kirli hâlde saklamaları yahut kirlenenleri de yörüngeye fırlatmaları gerekirdi.

Astronotlar uzayda çamaşır sıkıntısını nasıl çözüyor?

Aslında uzay istasyonunda giysiler Dünya’da olduğu kadar çabuk kirlenmiyor. Astronotlar denetimli bir ortamda yaşıyorlar. Bu sebeple sıcaklık sabit ve rahat bir düzeyde kalıyor.

Ayrıca etraflarındaki her şey neredeyse ağırlıksız olduğundan Dünya yer çekimindeki zorlu fizikî hareketler yapmıyorlar. Tekrar de astronotlar bedenlerinin körelmemesi için düzenli küçük idmanlar yapıyorlar. Tüm bunlara karşın elbette kıyafetleri bir süre sonra kirleniyor. Bu duruma bulunan tahliller aşağıda yer alan maddelerdekii:

Aynı çamaşırı uzun süre giymek.

Astronotlardan alınan bilgilere göre,iç çamaşırlarını yaklaşık olarak 1 hafta giyiyorlar. Hatta kimilerinin pantolon ve şort gibi kıyafetlerini 3 ay boyunca değiştirmedikleri oluyormuş.

Expedition Six Komutanı Ken Bowersox’un dediğine göre, plastik bir torba kullanarak şortunu yıkamanın bir yolunu bile bulmuş.

Kayan bir yıldız aynıi uzaya fırlatmak.

Rus Uzay Ajansı’nın aktardığına göre, mürettebatın uzayda bir süre kalması için kâfi yiyecek, su ve diğer gereksinimleri karşılayacak materyallere sahip olmaları gerekir. Bu gereçleri taşımak üzere insansız ilerleme gemileri de mürettebatla birlikte uzaya fırlatılır. Astronotların kirli çamaşırları da bu geminin içinde durabilir.

Kirli çamaşırlarla bitki yetiştirmek.

Bilim Subayı Pettit, istasyonda bulunan domates ve fesleğen tohumlarını denemeye ve yetiştirmeye karar verdiğinde bir sorunu vardı. Toprak olmadığı için bitkileri yetiştirmenin öbür bir yolunu bulması gerekiyordu. Pettit, Space Chronicles isimli kitabında şöyle yazdı:

“Ekme makinemi inşa etmek için global bir çekirdeğe ihtiyaç var. Eski bir iç çamaşırı işe yaradı. İstasyonda, iç çamaşırlarımızı tahminen her 3-4 günde bir değiştirmeye yetecek kadar materyalimiz var. Birkaç besin hususu bulup eski bir iç çamaşırı bir küre şeklinde katlayın ve dikiş grubumuzdan iğne ve iplik kullanılarak birkaç iyi yerleştirilmiş dikişle yerinde tutun.”

Pettit, tohumların çimlenemeyecek kadar soğuk kalmasına neden olan bir sorunu çözdükten sonra, iç çamaşırı ve tuvalet kağıdından oluşan ekme makinesinde 2 gün içinde tohum filizlendirdi.

Bakterileri beslemek.

Bu şimdi nitekim bir seçenek değil lakin gelecekte olabilir. Mir İstasyonu şimdi yörüngedeyken, Rus bilim insanları istasyonda aylarca kirli iç çamaşırlarının saklanması meselesine yeni bir tahlil üzerinde çalışıyorlardı.

Bilim insanları, astronotun pamuklu ve kağıt iç çamaşırlarını sindirmek için bakterileri kullanacak bir sistem tasarlamaya başladılar. Araştırmacılar, bakteri iç çamaşırını yediğinde ortaya çıkan metan gazının uzay aracına güç sağlamak için kullanılabileceğini bile söyledi.

Hatta sistem, istasyondaki diğer kimi atıklardan kurtulmak için de kullanılabilecek. Sistem Mir’de kullanım için hiçbir zaman tamamlanmamış olsa da (araştırmacılar doğru bakteri kombinasyonunu bulmanın on yıl kadar sürebileceğini söylediler), gelecekte uzayda yaşayan insanlar için bir seçenek olabilir.

• Kaynaklar: NASA, BBC