Güneş’e Karşın Uzay Neden Aşırı Soğuktur?

Bizden 150 milyon kilometre arada olan Güneş’in verdiği sıcaklığı her gün hissediyoruz. Güneş bu kadar sıcakken, uzay neden çok soğuk? Bu sorunun karşılığını öğrenmek için öncelikle ortalarındaki farkı bilmemiz gereken iki terim var: ısı ve sıcaklık.

Isı, madde ölçüsüne bağlı bir enerji çeşidiyken sıcaklık yalnızca bir ölçümdür. Isı; bir objeye aktarıldığı zaman objenin sıcaklığı yükselir, objeden çıkarıldığında ise objenin sıcaklığı düşer. Bu transferler de farklı biçimlerde gerçekleşir.

Nesnelerde sıcaklık transferi nasıl gerçekleşiyor?

NASA

Bu ısı transferi üç şekilde gerçekleşiyor: kondüksiyon (iletim), konveksiyon (taşınım) ve radyasyon (ışınım) olarak.

• Kondüksiyon tipi ısı transferini katı maddelerde görürüz. Katı cisimleri oluşturan parçacıklar ısındığında titreşimleri artar. Bu süreçte birbirlerine çarparak daha sıcak parçacıklardan daha soğuk olanlara ısı transferi olur. Ateşe tuttuğunuz bir demir çubuğun yahut demir bir kaşığın sıcak bir şeye teması sonrasında elimizi yakan şeyin nedeni bu tip ısı transferidir.
• Konveksiyon tipine ise sıvı ya da gazlarda şahit oluruz. Akışkan madde ısıtıldığında moleküller yükselir ve beraberinde ısı gücünü de taşırlar. Mesela odalarımızdaki kaloriferler bu tip ısı transferi prensibiyle çalışırlar.
• Işınım yolu ise bu iki süreçten farklı olarak ısı, ışık dalgaları ile yayılır. Tüm cisimler sıcaklıklarına bağlı olarak belli bir düzeyde termal enerji ışınımı yaparlar. Oda sıcaklığında biz de dahil olmak üzere kızılötesi dalgalar şeklinde ısı yayar. Bu şekilde termal kameralarla insanların ateşi ölçülebiliyor. Yani madde tanecikleri ile gerçekleşmez, dalgalarla gerçekleşir.

İşte bu nedenle Güneş, Dünya’dan 150 milyon km uzakta olmasına karşın Güneş’in gücü, Dünya’ya ulaşır.

Isı, maddeyi ilgilendiren bir mevzu.

NASA

Uzay boşluğu, hiçbir unsurun bulunmadığı bir boşluktur. Isının iletim ya da taşınım ile ısı transferinden söz etmek imkansız. Uzayda kâfi parçacık olmadığı için doğal olarak bir ısı transferinden de söz edemeyiz. Bu transfer bir tek radyasyon yoluyla mümkün görünüyor. Güneş’in radyasyon biçimindeki ısısı, bir obje üzerine düştüğü zaman objeyi oluşturan atomlar enerjiyi emmeye başlar ve bu enerji, atomları hareket ettirerek atomlar titreştikçe ısı üretmeye başlar.

Uzaydaki objelerin sıcaklığı uzun süre değişmez.

Bunu kolay bir şekilde anlatacak olursak ısıtacak bir şey olmadığında sıcaklık benzer kalır, değişmez. Bir kaya, Güneş ışınlarıyla kaynayana kadar ısıtılsa bile sonunda tekrar soğumuş olacaktır. İşte bu ısı, bomboş uzayda herhangi bir şeye aktarılamadığından yok oluyor. Sorumuzun yanıtı ortaya çıkıyor: Güneş’ten gelecek enerjiyi emeceği herhangi bir şey bulunmadığı için uzay aslında çok soğuktur.

Bu farkı hissetmek için uzay boşluğuna gitmemize gerek yok.

NASA

Dünya’nın Güneş görmeyen yüzü nispeten daha soğuktur.fakat yeniden de Dünya’mızın atmosferi sayesinde atmosferi olmayan diğer gök cisimlerine göre neyse ki mutlak sıfıra yakın değil. Yoksa ömürden söz edemezdik esasen.

Buna örnek olarak Dünya’nın uydusunu ele alalım. Ay’ın daima Güneş alan yüzeyinde sıcaklık 127 derece civarındadır. Ay’ın karanlık yüzünde sıcaklık -173’e kadar düşer.

Peki uzayın sıcaklığı ne kadardır?

Bilim insanları, uzayın sıcaklığı için -270 derece olduğunu söylerler lakin bu yalnızca ortalama bir sıcaklıktır. Araştırmalara göre uzayın farklı kısımlarının farklı sıcaklıklara sahip olduğu da biliniyor.

Güneş’ten gelen enerjiyi emecek hiçbir şey olmadığı için bu yüzden uzay, kavurucu sıcaklığa sahip olan Güneş’e rağmen çok soğuktur!