Ameliyatsız organ nakli dönemi: Vücuda karaciğer enjekte edilecek

Organ nakli bekleyen binlerce hasta için umut verici bir gelişme, laboratuvar aşamasından gerçek hayata geçmeye hazırlanıyor. Karaciğer yetmezliği çeken kişilerin nakil listelerinde yaşadığı belirsiz bekleyiş süreci, yakın gelecekte yerini vücuda enjekte edilebilen “uydu karaciğerlere” bırakabilir. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) araştırmacıları tarafından yürütülen proje, ameliyat gerektirmeden vücut içinde işlev gören minyatür organ yapıları oluşturma konusunda dev bir adım attı.

Bu yöntem, “INSITE” adı verilen özel bir teknolojiye dayanıyor. Araştırmacılar, karaciğerin ana işlevsel hücreleri olan hepatositleri, hidrojel bazlı mikroskobik kürelerle karıştırarak vücuda enjekte ediyor. Ultrason yardımıyla karın boşluğuna hassas bir şekilde yerleştirilen bu karışım, enjeksiyonun ardından kendi kendine organize olarak sağlam bir doku iskelesi oluşturuyor. Fareler üzerinde yapılan deneylerde, bu minik yapılar sekiz hafta boyunca kanı filtreleme, protein sentezi ve karbonhidrat dönüşümü gibi hayati karaciğer görevlerini başarıyla yerine getirdi.

Kan dolaşımıyla bütünleşen akıllı iskeleler

Projenin asıl kırılma noktası, hücrelerin vücutla kurduğu bağda gizli. Normal şartlarda hücreleri tek başına enjekte etmek verimli bir sonuç vermiyor; çünkü bu hücreler hedef bölgede tutunamıyor veya beslenemediği için hızla ölüyor. Ancak MIT ekibinin geliştirdiği hidrojel küreler, hücreler için korunaklı bir “yuva” görevi görüyor. Bu mikroskobik yapılar, çevredeki kan damarlarının hızla doku içine sızmasını sağlayarak yapay organın ana dolaşım sistemine bağlanmasına imkan tanıyor. Böylece dışarıdan yerleştirilen bu hücreler, vücudun bir parçası haline geliyor.

Araştırmanın başyazarı Vardhman Kumar, bu mikroskobik kürelerin hücrelerin hayatta kalması için uygun bir ortam hazırladığını vurguluyor. Küreler sayesinde hepatositler hem yerlerini koruyor hem de ihtiyaç duydukları besinlere çok daha hızlı ulaşıyor. Farelerde elde edilen bu başarı, sadece karaciğer yetmezliği için değil, benzer nakil zorlukları yaşanan diğer doku tedavileri için de yeni bir kapı aralıyor.

Bilim dünyası için bir sonraki hedef, bu yöntemi insan ölçeğine uyarlayabilmek. Her ne kadar insan deneyleri için henüz net bir takvim belirlenmese de, bu teknoloji organ bağışı sistemindeki ağır yükü hafifletme potansiyeli taşıyor. Tam teşekküllü bir organ nakli ameliyatı geçiremeyecek kadar bitkin olan hastalar için bu “uydu organlar“, hayat kurtaran bir köprü vazifesi görebilir.