enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
32,5057
EURO
34,9043
ALTIN
2.434,99
BIST
10.471,32
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
30°C
İstanbul
30°C
Açık
Çarşamba Açık
30°C
Perşembe Açık
30°C
Cuma Az Bulutlu
28°C
Cumartesi Az Bulutlu
28°C

Ampulün İcadı, Kardiyovasküler Hastalıkları ve Kanseri Nasıl Arttırdı?

Ampulün icadı, çağdaş hayatın en büyük dönüm noktalarından biri. Lakin bu icat yalnızca konutlarımızı ve kentlerimizi aydınlatmakla kalmadı benzeyenzamanda sağlık üzerinde beklenmedik ve olumsuz tesirlere de yol açtı.

Ampulün İcadı, Kardiyovasküler Hastalıkları ve Kanseri Nasıl Arttırdı?
25.05.2024 01:40
1
A+
A-

Thomas Edison’ın 1879’da hayatımıza dahil ettiği ampul için Edison icadı olup olmadığı hakkında kimi yorumlar var fakat mevzumuz şimdi farklı. Şayet ampulün icat sürecini merak ediyorsanız en sondaki ilgili içeriklerimizde ayrıntılarını bulabilirsiniz.

Gelelim mevzumuza, ampulün icadıyla gelen yapay ışık, nasıl oluyor da kardiyovasküler hastalıkları ve kanseri arttırdı?

Ampulün icadından önce, insanlar doğal güneş ışığına göre günlük rutinlerini ayarlıyorlardı.

Gün ışığı kaybolduğunda, melatonin üretimi artıyor ve bu da bedenin uykuya dalmasına yardımcı oluyordu. Ampulün icadı ile yapay ışık, insanların gece geç saatlere kadar uyanık kalmasına neden oldu.

Yapay ışık, melatonin üretimini baskılar ve bu da uyku sistemlerini bozar. Uyku bozuklukları ise kardiyovasküler hastalıklar için çok önemli bir risk faktörü. Araştırmalar, yetersiz ve sistemsiz uyku ile hipertansiyon, kalp krizi ve inme riskinin arttığını gösteriyor.

Ampulün icadı ile gece çalışmaları yaygınlaştı.

Gece vardiyalarında çalışanlar, günün doğal biyolojik ritminden uzaklaşarak daima olarak yapay ışığa maruz kalıyor. Bu durum, sirkadiyen ritmi bozuyor ve bedende gerilim hormonu kortizolün düzeylerini artırıyor.

Yüksek kortizol düzeyleri, uzun vadede kalp-damar sıhhatini olumsuz etkiliyor. Birçok çalışma, gece vardiyasında çalışanların, gün içinde çalışanlara göre daha yüksek kardiyovasküler hastalık riskine sahip olduğuna işaret ediyor.

Ayrıca yapılan birtakım çalışmalar ise kanser üzerine. Dönüşümlü gece vardiyasında çalışan bayanlar inceleniyor ve bu bayanlarda meme kanseri riskinin daha yüksek olduğu tespit ediliyor.

Ampulün icadızamanda teknolojik gelişmelerin de önünü açtı.

Televizyonlar, bilgisayarlar ve taşınabilir aygıtlar, ömür biçimimizi büyük ölçüde değiştirdi. İnsanlar daha az fizikî aktivite yaparak, daha uzun süre oturarak vakit geçirmeye başladı. Sedanter hayat şekli, obezite, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar için çok önemli bir risk faktörü. Yapılan araştırmalar, uzun süre hareketsiz kalmanın da kalp hastalığı riskini artırdığını ortaya koyuyor.

Yapay ışığa maruz kalma, kan basıncını da direkt etkiliyor.

Özellikle gece saatlerinde yüksek düzeyde yapay ışık altında bulunmak, sempatik hudut sistemini uyararak kan basıncının yükselmesine neden olabiliyor. Kronik yüksek tansiyon ise kalp krizi ve felç aynıi önemli kardiyovasküler sorunlara yol açıyor. Çağdaş hayatın getirdiği bu daima yapay ışık maruziyeti, yüksek tansiyon prevalansının artmasında çok önemli bir rolde.

Baktığımızda ampulün icadı, elbet ki insanlık tarihinde çok önemli bir ilerlemeyi temsil ediyor. Lakin yapay ışığın yaygınlaşmasıyla birlikte kardiyovasküler hastalıkların artması arasındaki alaka, çağdaş ömrün karanlık yüzünü de gözler önüne seriyor.

Kaynaklar: National Library of Medicine, DarkSky

Bu içeriklerimize de göz atmak isteyebilirsiniz:

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.