COVID-19’un beyindeki “sessiz” izi: Siz iyileştiğinizi sanıyorsunuz ama…

SARS-CoV-2 virüsü ilk ortaya çıktığında, tıp dünyası ve kamuoyu haklı olarak solunum yolu belirtilerine odaklanmıştı. Ancak aradan geçen yıllar ve biriken veriler, bu virüsün sadece akciğerlerle sınırlı kalmadığını; sinir sisteminden üreme sağlığına kadar vücudun her noktasına sızabildiğini gösterdi. Yeni yayımlanan çarpıcı bir araştırma ise uyarının dozunu bir basamak daha artırıyor: COVID-19’u tamamen atlattığını ve hiçbir şikayeti kalmadığını düşünen kişilerde bile beyin yapısı kalıcı olarak değişmiş olabilir.

Avustralya’daki Ulusal Nöroimmünoloji ve Gelişmekte Olan Hastalıklar Merkezi tarafından yürütülen çalışma, virüsün beyin üzerindeki “sessiz” izlerini mercek altına alıyor. Araştırmacılar, uzun süreli COVID (Long COVID) hastalarının yanı sıra virüsü kapıp iyileşen ve hiçbir belirti göstermeyen kişileri de inceledi. Sonuçlar oldukça sarsıcı; kendisini tamamen sağlıklı hissedenlerin beyinlerinde bile, virüsle hiç tanışmamış olanlara kıyasla doku yapısı ve sinyal yoğunluğu açısından belirgin farklar saptandı.

Gelişmiş MRI teknikleri kullanan bilim insanları, özellikle hafıza ve genel bilişsel sağlık için kritik olan gri ve beyaz madde bölgelerini taradı. Araştırmanın başyazarı Dr. Kiran Thapaliya, virüsün beyin kimyasallarını ve doku yapısını değiştirdiğini ifade ediyor. Örneğin, beynin belirli bölgelerinde görülen yüksek sinyal yoğunluğu, beynin maruz kaldığı hasarı telafi etme çabası olarak yorumlanıyor. Yani siz iyileştiğinizi düşünürken, beyniniz arka planda virüsün yarattığı tahribatı onarmak için hala “fazladan mesai” harcıyor.

En büyük zararı beyin sapı görüyor

Özellikle uzun süreli COVID yaşayanlarda beyin sapı bölgesinin ciddi şekilde etkilendiği görüldü. Beyin sapı, nefes almaktan uyku düzenine kadar birçok hayati fonksiyonu kontrol ettiği için, bu bölgedeki yapısal bozulmalar hastaların neden sürekli yorgunluk veya uyku bozukluğu yaşadığını açıklıyor. Ancak şaşırtıcı olan, iyileşen grupta da benzer metabolik dengesizliklerin izine rastlanması. Bu durum, virüsün beyin sağlığı üzerinde çıplak gözle görülmeyen ama cihazlarla saptanabilen kalıcı bir “imza” bıraktığını kanıtlıyor.

Henüz keşif aşamasında olan bu araştırma, daha geniş gruplar üzerinde yapılacak çalışmalar için bir uyarı niteliği taşıyor. COVID-19’un beyinde bıraktığı bu gizli hasarların uzun vadede bilişsel yeteneklerimizi nasıl etkileyeceği henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak uzmanlar, virüsü hafif atlatanların bile beyin sağlıklarını korumak adına daha dikkatli olmaları gerektiğini vurguluyor.