Donald Trump’ın yeni buyrukları, NASA’yı kötü vurdu

NASA, ABD başkanı Donald Trump’ın yayınladığı çok sayıda başkanlık buyruğunun akabinde, kimi astrofizik ve gezegen bilimi komitelerinin çalışmalarını durdurdu.

SpaceNews’in haberinde NASA Genel Merkezi, yayınladığı bildiride çeşitli değerlendirme ve tahlil gruplarının başkanlarına, faaliyetlerinin gözden geçirildiğini, uzay ajansının Trump’ın son buyruklarına uyduklarından emin olana kadar toplantı ve faaliyetlerini duraklatmaları talimatını verdiğini bildirdi. NASA, yazısında Trump idaresinin çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık rollerindeki federal çalışanları işten çıkarma kararına, “cinsiyet ideolojisi aşırılığını” sonlandırmayi amaçladığı söylenen bir yürütme buyruğuna ve evvelki idarenin iklim değişikliğiyle ilgili kararlarını geri alarak “Amerikan gücünü serbest bırakmayı” amaçlayan diğer bir karara atıfta bulundu.

Trump’ın federal hükümetteki çeşitlilik, eşitlik, kapsayıcılık ve erişilebilirlik (DEIA) ofislerini kapatmaya yönelik yürütme buyruğunu duyurmasından kısa bir süre sonra NASA, çeşitlilik programına da süratle son verdi ve ilgili tüm kontratları iptal etti. NASA’nın süreksiz yöneticisi Janet Petro paylaştığı bir yazıda “Hükümetteki birtakım şahısların bu programları kodlanmış ya da kesin olmayan bir lisan kullanarak gizleme eforlarının farkındayız” diye yazmıştı ve eklemişti: “5 Kasım 2024’ten bu yana kontrat açıklamasında ya da işçi pozisyonu açıklamasında mukavele ile DEIA ya da ideolojiler arasındaki ilişkiyi gizlemek için bir değişiklik olduğunu biliyorsanız, lütfen tüm gerçekleri ve şartları bildirin.”

NASA’ya Trump dokunuşu

Görünüşe göre uzay ajansı artık herhangi bir kısımda sorun olmadığından ve hiçbir kısmının Trump’ın son buyruklarını ihlal etmediğinden emin olmaya çalışıyor. NASA’nın tahlil grupları, Federal İstişare Komitesi Yasası kapsamına girmeyen ve ajansın Astrofizik ve Gezegen Bilimi Kısmına geri bildirim sağlayan, fakat resmi tekliflerde bulunmayan topluluk tarafından organize edilmiş gruplar olarak biliniyor. Bu, Ay ve Mars’ın keşfi, dış gezegenlerin incelenmesi ve Venüs, Merkür ve diğer güneş sistemi amaçlarına yönelik misyonlarla ilgili bahisleri gözden geçirdikleri ve tahlil ettikleri manasına geliyor.

Bu kümelerden biri olan Mercury Exploration Assessment Group, Salı günü bir toplantı düzenlemeyi planlamıştı lakin yapılan bildirim nedeniyle bu toplantıyı iptal etmek zorunda kaldı. MExAG yönlendirme komitesi üyesi Mallory Kinczyk, sosyal medya platformu Bluesky’da “MExAG yönlendirme komitesi, ilk yüz yüze toplantımızın bu nedenle iptal edilmesinden ötürü çok üzgün” diye yazdı.

Trump, bilime savaş mı açtı?

Ayrıca Trump idaresinin kısa sürede yayınladığı çok sayıdaki buyruktan etkilenen tek ABD federal bilim kurumu NASA değil. Liderin, Ulusal Sağlık Enstitüsü gibi kurumlarda araştırma hibesi incelemelerini, seyahatleri ve eğitimi askıya almasının akabinde, Ocak ayının sonlarında birkaç bilim toplantısı ve buluşması ansızın iptal edildi.

Trump’ın göreve başlama konuşmasında beyan ettiği, Mars’a astronot indirme ve Amerikan bayrağı dikme vaadi, NASA’nın güneş sistemini keşfetme ve çok önemli bilimsel soruların cevapları için kainatı araştırma amaçlarıyla uyuşmuyor olabilir. Ajans ayrıyeten 2027’ye kadar Ay’a astronot indirmeye ve 2030’larda bir vakitte Mars’a ulaşmak için bir geçit olarak Ay yüzeyinde sürdürülebilir bir insan varlığı kurmaya odaklanıyor. Bilhassa de Mars’a inme hayalinin liderin milyarder arkadaşı Elon Musk tarafından da paylaşıldığı düşünülürse, bu planın Trump yönetimi altında hala devam edip etmediği belli değil.