Bir lunaparkta yahut kendi etrafınızda dönerken, dönmeyi bıraktıktan bir süre sonra daha baş dönmesi yaşarız. Bu durum, yalnızca dönme hareketi sonrasında değil; süratlice koltuktan kalktığımızda da yakamızı bırakmaz. Bunun aslında çok kolay bir nedeni var!

Üstelik bunun sebebi biyolojik değil. Vücut ve zihnimizin derinliklerindeki gizemli bir istikrar var, bunu anlamak için ise biraz fizik bilgisine muhtaçlığımız olacak.
Sebebine geçmeden önce bu durumun herkeste olduğuna açıklık getirelim.
Dönmeyi bıraktıktan sonra devam eden baş dönmesinin nedeni aslında eylemsizliktir.
Atalet olarak da bilinen eylemsizlik, cisimlerin hareket etme ve durma eğilimlerinin temelini oluşturuyor. Bu özellik benzer zamanda fiziğin de temel maddelerinden birisi.
Bir cisim, dış bir kuvvet uygulanmadığı sürece hareketsiz kalma ya da var olan suratını müdafaa eğilimindedir. İç kulağımızdaki karmaşık yapıyla birleştiğinde bu yasa, baş dönmesinin sebebini de oluşturuyor.
İç kulağımızın içinde bulunan vestibüler isimli sistem de dengemizi korumaktan sorumlu.

Bu sistem, kafamızın konumunu algılamak için üç yarım daire biçimindeki kanalları kullanır. Bu kanalların içinde bulunan endolenf isimli iç kulak sıvısı ve duyu hudut hücreleri, vücudumuzun hareketini izler.
Ancak bir dönme esnasında, endolenf de bizimle hareket etmeye başlar. Durduğunuzda ise sıvı hâlâ hareket etmeye devam eder ve beyne dönüş hareketi olduğu mesajını gönderir.
İşte tam da burada eylemsizlik yasası devreye giriyor.
Sıvının hareketi, beyefendisine aldatıcı bir baş dönmesi hissi verir. Bir süre sonra da endolenfin dönüşü durur ve beyefendisine artık daha fazla sinyal gitmez. Bu noktada, beyin dönüşün durduğunu anlar ve baş dönmesi sona erer.
Bunu küçük bir deney ile test etmeniz mümkün. Süratli bir şekilde kendi etrafınızda dönün ve derhal durun. Başınızın hâlâ döndüğünü fark edeceksiniz. Bu kezşekilde diğer tarafınıza doğru dönün ve durun. Bu sefer baş dönmesi yaşamanız neredeyse imkânsız. Zira endolenfinizi aksi yönde hareket ettirdiğiniz için iki tesir de birbirini yok etmiş oldu.
İlginizi çekebilecek diğer içeriklerimiz: