Ethereum Kurucusu: Bitcoin Bundan Sonra Yerinde Sayacak

Kripto para piyasaları, hayli hareketli bir yılı geride bıraktı. Gerek Bitcoin gerekse öteki kripto para üniteleri, geçtiğimiz bir yıllık süreçte rekor üzerine rekor kırdılar. Kimi kripto para üniteleri ise ziyan üzerine ziyan ettirdiler. Şimdi, kesimin en önemli isimlerinden bir tanesi olan Vitalik Buterin, kripto paralarla ilgili görüşlerini bir bir açıkladı.

Vitalik Buterin, en büyük market hacmine sahip ikinci kripto para ünitesi olan Ethereum’un kurucularından bir tanesi. Bu yüzden yaptığı açıklamalar da çok kıymetliydi. Dilerseniz lafı daha fazla uzatmadan, Ethereum kurucusunun Twitter üzerinden yaptığı açıklamalara tek tek bakalım.

Ethereum kurucusunun kendi tabiriyle yaptığı “tweet-fırtınası” şöyle

Herkese mutlu yıllar… Bugün, son 10 yılda yazdığım kimi hususlarla ilgili bugün ne düşündüğüm hakkında küçük bir tweet-fırtınası yapmayı düşünüyorum.

2013’te yazdığım bir yazıda Bitcoin’in İranlılar ve Arjantinlilere nasıl yardım edebileceğini anlatmıştım. Buradaki anafikir, Bitcoin’in sansüre karşı dirençli olması ve milletlerarası olacak şekilde yarar sağlamasıydı. 21 milyonluk arzı değildi. Buna ek olarak sabit coin’lerin de gelişeceğini düşündüğümü söylemiştim. Geçen hafta ise Arjantin’e gittim ve o günkü söylediklerimin doğru olduğunu gördüm. Kripto para adaptasyonu ülkede yüksek lakin sabit coin adaptasyonu da nitekim çok yüksek. Birçok iş kolu USDT ile çalışıyor. Natürel ki ABD doları daha fazla berbata gidiş sinyali verirse, o zaman işler değişebilir. Yazdığım diğer bir yazıda ise Bitcoin hizmetlerinin her geçen gün daha fazla regüle olmasının sonuçlarına değinmiştim. Buradaki temel argüman da, Bitcoin’in hangi yasal kategoride olup olmadığına bakmadan, akıllı şekilde değil, teknolojik olarak sansüre karşı güçlü biçimde devletlere direnmesiydi.

Bugünkü görüşlerim ise şu şekilde: Bitcoin’in merkeziyetsizliği, ona karşı yaratılacak çok düşmanca bir regülasyon ortamında bile onun hayatta kalmasını sağlayacaktır. Lakin bu ortamda gelişme gösteremez. Başarılı sansür direnci için, teknolojik sağlamlık ve kamu meşruiyetinin birleşimi gerekir. Dürüst olmak gerekirse, 2015 yılına ilişkin olan PoS ve sharding iddialarım yanlış ve gülünçtü. Pekala buradaki temel yanlışım neydi? Sanırım, yazılım gelişiminin karmaşasını, PoC ile 2014 periyodu fikirleriyle oluşan uygun bir üretim uygulaması arasındaki farkı fazla küçümsedim. Mesela, 12 boyutlu hiper-küpler…

Hem son halinin hem de buraya ulaşmak için gidilen yolun kolaylığı açısından bugün, Ethereum araştırma takımı kolaylık konusuna çok daha fazla ehemmiyet vermektedir. Pragmatik uzlaşmaların daha fazla takdir edilmesi gerekir. Bugün hala, “İnternetin parasının işlem başına fiyatı 5 sentten fazla olmamalıdır” yorumumun %100 gerisinde dursam da bu 2017 yılının fikriydi. Şu anki maksadımız de buraya gelebilmek. Bu yüzden ölçeklenebilirlik konusunda hala çok çalışıyoruz. ‘Sharding’ konusunda da hiçbir olumsuzluk olmadan yolumuza devam ettiğimizi söyleyebilirim.

• Blockchain 1.0: Her düğüm her şeyi indirir ve fikir birliği de vardır.
• BitTorrent: Her düğüm sadece birkaç şey indirir, fakat fikir birliği yoktur.
• Ülkü: BitTorrent gibisi verimlilik lakin blok zinciri gibisi fikir birliği…

2012 yılında iş delilinin güç harcaması konusunda özür dileyen biriydim. Lakin iyi ki, 2013 yılında pay ispatı konusunda optimist hale geldim. Bunun iyi bir alternatif olduğuna inandım. Bu durum aslında, sahip olduğum daha geniş bir entelektüel evrimi yansıtıyor:

‘X savunmam gereken şeydir, bu yüzden X için uygun olan her şey doğru olmalıdır’dan ‘X’i seviyorumX’in kusurları var ve Y onları düzeltiyor, bu yüzden ben şimdi X+Y’yi destekliyorum’

Altcoinler bu kadar iyi olmadan önce de onları seviyordum. 2013’te, Ethereum’dan 2 ay önce yazdığım iki yazıda şunları belirttim;

• Farklı zincirler, farklı maksatlara götürür.
• Çok fazla zincire sahip olmanın maliyeti azdır.
• Ana takımın yanlışlı bireylerden oluşmasına karşı bir tahlil yolu oluşturulmalı.

Bunlara katılıyor musunuz? Üstteki argümanların birçok, bugün çok daha az savunulabilir durumda… Zira zincirler daha kozmik, uygulamalar daha karmaşık ve bu da köprülemeyi daha riskli hale getiriyor ve 2. katmanda denemeler çok daha yapılabilir durumda… Fakat hala 2. katmanlarda kimi şeylerin yapılamayacağını düşünüyorum. Bu yüzden farklı 1. katman projelerine de hala yer var.

Bitcoin Cash konusunda çok daha iyimserdim. Ölçeklendirme savaşında büyük blokların, küçüklerine oranla daha önemli olduğu tartışmasına katılıyordum. Bugün ise BCH’yi daha çok bir başarısızlık olarak sayabilirim. Buradaki ana fikrim de, bir isyan etrafında kurulan topluluklar, uzun vadede sıkıntı devirlerden geçerler. Zira cüreti, bir yetkinlikten daha önde fiyatlar. Daha akıllı bir yoldan gitmek yerine, direnişin etrafında toplanırlar.

2016 ve 17’de, birine Uniswap’ı inşa etmesi için yürek vermiştim. Açıkçası o paylaşımlarımla da gurur duyuyorum “Gerçekten kolay ve aptalca bir şey yap” fikrini burada söylemiş olsam da, aynı şeyi ben PoS ve Sharding mevzularında fazla yapamadım. Bu çok uzun sürdü.

Ethereum teknik incelemesinde öngörülen uygulamalar:

• ERC-20 üslubu token’lar
• Algoritmik sabit paralar
• Alan ismi sistemleri (ENS gibi)
• Merkeziyetsiz belge saklama ve bilgi işlem
• DAO’lar
• Para çekme limiti olan cüzdanlar
• Oracle’lar
• Tahmin piyasaları

2014’te stable coinlerle ilgili de ayrıntılı bir yazı yazmıştım. Bu yazının büyük bir kısmında, blok zinciri datalarını (ör. PoW farkı) geçersiz fiyat iddiası yapmak için kullanarak, oracle’sız bir sabit coin’e sahip olup olamayacağınız sorusunu ele almıştım. PoS değişimi nedeniyle bu bahiste şu anda daha karamsarım. Yeni oracle’lara gereksinimimiz var. Ve şayet biz ABD dolarının çöküşüne karşı stable coinleri sağlam yapmak istiyorsak, daha faal bir yönetişime muhtaçlığımız var.

Sonuçlar:

• Siyaset ve büyük ölçekli insan örgütlenmesi hakkındaki fikirlerim o vakitler daha safçaydı. Kolay ve eksiksiz biçimsel modellere fazla odaklanmıştım ve kültürün zorluklarını tahmin etmemiştim. fakat şimdi ediyorum.
• Bitcoin maksimalistliğinin en çılgın noktalarından kaçmak için iyi içgüdülerim vardı. Ve birkaç küçük kusur yapmama karşın bunlardan çabuk kurtuldum.
• X’in yanlışlıklar yapması, X’e karşı yapılan isyanın da iyi gideceği manasına gelmez. Bu da siyasetin zorluklarından biridir.
• Teknolojide, üretim yazılımı geliştirme hususlarından fazla soyut fikirler konusunda daha sık haklıydım. Zaman içinde ikincisini anlamayı öğrenmek zorunda kaldım.
• Şu anda, geçmişte olduğundan daha fazla kolaylığa gereksinimimiz olduğunun farkına varmış durumdayım.