Farelerle Akraba Olduğu Bile Söylenen ‘Kedimsi’ Tipi: Fossa

Sizlere daha önce tanıttıklarımızdan epeyce farklı bir hayvandan bahsedeceğiz. Farklı zira bir dönem hangi çeşide ait olduğu konusunda tartışmalara neden olmuştu.

Aslında tam olarak kedi diyemeyiz zira kendisi kedimsi çeşidine ait. 1993 yılında yapılan bir araştırmada fossaların firavun fareleriyle bir akrabalığı olduğu öne sürüldü fakat sonrasında yapılan çalışmalar sonucunda kedigillerden olduğu netlik kazandı.

Madagaskar’ın en büyük etçil memelisi fossa; kedileri andıran bir bedene, pençeye ve dişlere sahip.

Ayrıca maymunlar uzun bir kuyruğa, bir sansar yuvarlak ve küçük kulakları olan bir yüze sahip. Bu yüzden de üstte da belirttiğimiz gibi birçok hayvana benzetilir. Kısa fakat gür bir kürk yapısı olan fossaların kürkleri kahverengidir.

Bu hayvanın en dikkat cazip özelliklerinden biri de uzunlukları kadar kuyruğa sahip olmasıdır. Boyları 60 ila 80 cm arasında değişen fossaların kuyrukları da 50 ila 70 cm arasında değişir. Kiloları ise 5,5 kg ile 8,5 kg kadardır.

Bilimsel isminin manası ise birazcık garip.

Fossanın bilimsel adı Cryptoprocta ferox. Kesim modül Türkçeye çevirdiğimizde ise ortaya enteresan ve garip bir mana çıkıyor. Crypto “gizli” demek, procta ise “anüs”. Bu ikisi birleştiğinde gizli anüs bir mana ortaya çıkıyor. Ferox’un manası ise “vahşi, korkusuz, gaddar” demek.

Fossaya Cryptoprocta denmesinin sebebi, anüsünün anal kese tarafından gizlenmesidir. Ferox denmesinin nedeni ise epey yabanî olmasıdır. Zira kendisi Madagaskar’ın en büyük yırtıcısı olarak kabul ediliyor.

Fossa gece-gündüz ağaç ya da yer demeden her ortamda avlanabilme yeteneğine sahip.

Genellikle balık, kertenkele, kuş, kurbağa, böcek ile besleniyor. Yani tam bir etobur ve en çok da lemurla beslenmeyi sever. El değmemiş ormanlarda yaşamayı tercih eden fossalar, Madagaskar’ın bilinen bütün ormanlarında yaşayabilirler. Lakin büyük çoğunluğu adanın sık yağmur ormanlarında yaşar.

Çoğu zaman yalnız olmayı seçen fossalar ekseriyetle dinlendikleri yahut uyudukları yerlerde çok durmazlar. Yaklaşık dört kilometrekarelik bir alanda tek başlarına gezebilirler. Fakat anne fossalar yavrularıyla birlikte yavru bir yıllık olana kadar bir arada yaşarlar.

Çoğunlukla çiftleşme vakti ses çıkaran fossalarda, çiftleşme konusunda ipler dişinin elindedir.

Bir dişi, ağacın doruğunda durur ve çiftleşme için ağacın altında arbede eden erkeklerden arbededen galip ayrılanı yahut kendi istediğini seçer. Hatta o denli bir durum olur ki dişi isterse sonraki haftalar boyunca birkaç adayı daha çiftleşmek için seçebilir. Fossaların çiftleşmelerinin birkaç saat sürdüğü biliniyor. Bunun sebebi ise erkek fossanın cinsel organındaki geriye doğru bakan dikenlerdir.

Dişi fossa ortalama altı yavru doğurabilir. Bebekler 4,5 ay sonra sütten kesilir ve bir yıl sonra bağımsız şekilde yaşamaya başlar. Bir fossanın ortalama ömrü 20 yıldır.

Peki nasıl iletişim kuruyorlar?

Fossalar göğsünde ve kuyruğunda bulunan salgı bezlerinden salgıladığı madde ile bölge işaretleyerek iletişim kurarlar. Korkan yahut rahatsız olan bir fossa hayli keskin bir koku yayar. zamanda dişi fossa erkek fossayı etkilemek için miyavlar yahut mırıldar. Erkekler ise arbede ederken ulur.

Son yıllarda yaşadıkları alanların yüksek oranda tahrip edildiği için soyları yüksek derecede tehdit altındadır. Dünyada 2.500 kadar fossa kaldığı tahmin ediliyor.

• Kaynaklar: NationalGeographic, ZooAtlanta, Ungo