Genetik mi Yoksa Çalışmak mı: Atletlerin Sahip Olduğu Genler, Onların Performansını Ne Yönde Tesirler?

Genler, insan bedeni noktasında birçok açıdan hayli belirleyicidir. Lakin sportmenlerin çok önemli karşılaşmalarda gösterdikleri performansların, genlerle ne kadar bağlantılı olduğu merak edilen bir detaydır.

Gelin, bu sorunun yanıtını verelim.

Aslında kalıtımın, insanların fizikî performansı üzerinde çok önemli tesirleri olduğu hâlihazırda bilinmekte.

Bugüne kadar yapılmış araştırmalar 200’den fazla genin, fizikî performansla alakalı olduğunu gösterir. ama bu tesirin ölçüsünü belirlemek, kolay değildir. Zira bu noktada birçok faktör tesirlidir. 

Dayanıklılık, beden yapısı ve güç, sportmenlerin performansını belirleyen temel etkenlerdir. Genetik faktörlerin bu özellikler üzerindeki tesiri ise benzer seviyede değildir. 

Her spor kısmının kendine has özellikleri olduğundan, her spor koluyla ilgilenen sportmenlerin sahip olması gereken fizikî özellikler birbirinden farklıdır. 

Örneğin basketbolda uzunluk hayli değerlidir ve genetik faktörlerin uzunluk üzerindeki etkisi %60-%80 arası bir oranla oldukça yüksektir.

İnsan bedenindeki; kalp damar, teneffüs, hudut sistemi farklı sistemlerin, fizikî performans üzerinde tesiri vardır. 

Mesela oksijenin dokulara düzenli olarak ulaştırılabilmesi, kasların fonksiyonunu yerine getirebilmesi açısından epeyce kıymetlidir. Maksimal oksijen tüketimi olarak ifade edilen bu özellik üzerinde genetik faktörlerin tesiri yaklaşık %50’dir.

Benzer şekilde kalp tarafından pompalanan kan hacmi üzerinde, genetik faktörlerin tesiri ise %42-%46 arasındadır. Ayrıyeten son yıllarda genetik faktörlerin rolünü belirlemek üzere yapılan araştırmalarda, bilhassa iki genin katkısı daha detaylı şekilde anlaşılmıştır.

Bu genlerden ACE, kan damarlarının daralmasından, kan basıncından ve kanın deveran sistemindeki hareketinin denetim edilmesinden sorumludur. ATCN-3 geni ise kasların güçlü ve süratli bir şekilde kasılmasından sorumludur.

Bu genin, X ve R alelleri şekilde iki farklı biçimi bulunur.

Araştırmalar, gücün çok önemli olduğu spor kollarındaki sportmenlerin R aleline, dayanıklılık gerektiren spor kısımlarındaki atletlerin ise X aleline sahip olduğunu göstermekte.