Gramı 25,6 milyon dolar olan maddenin üretiminde dev gelişme

Gramı yaklaşık 25,6 milyon doları bulan değeriyle gezegenin en pahalı maddeleri arasında gösterilen kaliforniyum-252 izotopu, nükleer santrallerin işletilmesinde kritik rol oynuyor. Ancak bu nadir radyoaktif elementi elde etmek hiç kolay değil. ABD’deki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı uzmanları, Rusya haricindeki tek üretim merkezi olan tesiste tedarik zincirini rahatlatacak önemli bir teknik gelişmeye imza attı.

Doğada kendiliğinden bulunmayan bu özel izotop, küriyum elementinin reaktörlerde iki yılda bir nötron bombardımanına tutulmasıyla üretiliyor. Süreç sonunda elde edilen hedefler ağır korumalı hücrelerde eritilerek asit yardımıyla diğer atıklardan ayrıştırılıyordu. Ayrıştırma öncesinde çözeltinin asitliğini düşürmek şart olduğu için işlemler tam iki hafta sürüyordu. Radyokimyacı Lætitia Delmau tarafından geliştirilen nötr çözücü tekniği sayesinde ise, yüksek asitli eriyik üzerinden doğrudan ayrıştırma yapmak mümkün hale geldi.

Süreyi bir haftaya indiren bu hamle, işletme maliyeti son derece yüksek olan tesis kullanımında büyük bir tasarruf demek. Yılda sadece bir gramdan az üretilebilen madde; tek bir mikrogramında dakikada 140 milyon serbest nötron yayarak kendiliğinden nükleer fisyona uğruyor. Söz konusu yüksek nötron çıkışı, nükleer reaktörleri ateşlemenin yanında petrol kuyularındaki aramalarda ve kömürdeki kirlilik ölçümlerinde de kullanılıyor. Küçük modüler reaktör projeleri ve yerli enerji yatırımlarıyla artan talep, geliştirilen bu yeni yöntemle birlikte daha hızlı karşılanacak.