Güneş’in kırmızı cüceye dönüşme sürecinden sağlam çıksa bile, Dünya kötü sondan kaçamayabilir

Beyaz cüce yıldızlar üzerine yapılan bir araştırma, muhtemelen insanlığı etkilemeyecek olsa da Dünya’nın geleceği için kimi üzücü haberler içeriyor. Bu araştırmaya göre Dünya, Güneş’in en büyük hacme ulaştığı periyotta yok olmasa bile, bir gün Güneş’in dönüşeceği cisim tarafından parçalanabilir.

Güneş, ara sıra çok büyük parlamalar yaşasa da genel olarak hayli kararlı bir yıldızdır. Dünya’da yaşayabiliyor olmamızı da bu kadar kararlı olmasına borçluyuz, ama sonsuza dek bu kararlı varlığını sürdüremeyecek. Kendi büyüklüğündeki tüm yıldızlar aynıi güneş de bir kırmızı deve dönüşecek ve sonra çökerek beyaz bir cüce haline gelecek. Kırmızı devler evvelki yıldızlara göre o kadar fazla ısı yayıyorlar ki, bu kademenin başlangıcı bile Dünya’yı yaşanamaz hale getirmek için kâfi olacak. İnsanlık olarak bu basamakta Dünya’daki varlığımızı sürdürebilmemiz şaşırtan derecede düşük bir ihtimal olmasına karşın, o vakte kadar gezegenimizi ve kendimizi kendi ellerimizle yok etmek yerine diğer bir gezegende kendimize bir yuva bulmuş olacağımızı ümit edebiliriz.

Güneşimiz bir kırmızı deve dönüştüğünde Dünya hayatı destekleyemeyecek olsa da, gezegenin kendisinin hayatta kalıp kalmayacağı, tahminen de uzak bir gezegende yaşamaya devam edenlerin dönüp bakabileceği bir anıt olup olmayacağı konusunda hala tartışmalar var. Dünya’nın durumu tartışma konusu olsa da, Merkür ve Venüs kesinlikle Güneş tarafından yutulacak aynıi gözüküyor. Lakin şu anda yeni araştırmalar, Dünya bu kırmızı cüce evresinden sağlam çıkmayı başarsa bile, bunun karşı karşıya olduğu tehditlerin sonu olmayacağını öneriyor. Görünene göre, bazen can kaybı yıldız olarak da isimlendirilen beyaz cüce evresi kendi risklerini de beraberinde getiriyor.

Dünya gezegenini neler bekliyor?

İngiltere’deki Warwick Üniversitesi’nden Profesör Boris Gaensicke ve Tayland’daki Naresuan Üniversitesi’nden Dr. Amornrat Aungwerijwit, uzun yıllar boyunca üç beyaz cücenin müşahedelerini bir araya getiren bir takıma liderlik etti. Her yıldızın parlaklığında, yutulan objelere atfedilen değişiklikler buldular ve bu süreçte toz patlamaları buldular.

Her ne kadar beyaz cüceler evvelki yıldızlardan daha az kütleye sahip olsalar da, kütlelerinin bir kısmı ile birlikte hacimleri de önemli oranda azaldığı için o kadar ağırdırlar ki, etraflarındaki çekim alanı çok daha ağırdır. Aungwerijwit yaptığı açıklamada, “Önceki araştırmalar, asteroitler, aylar ve gezegenler beyaz cücelere yaklaştığında, bu yıldızların devasa kütle çekiminin bu küçük gezegen gövdelerini giderek daha küçük modüllere ayırdığını göstermişti” dedi.

Bu süreç sırasında, yıldızları süreksiz olarak gizleyen toz ortaya çıkıyor. benzer vakitte beyaz cücelerin dış katmanlarının bileşiminde de değişikliğe yol açarak tüketilen objelerin yapısını belirlememize yardımcı oluyor.

Gaensicke, “Her birkaç saatte bir beyaz cücenin etrafında dönen asteroitlerin, tahminen uyduların ve hatta gezegenlerin kalıntılarını tespit edebildiğimiz kolay gerçeği hayli akıllara sakinlik verici, lakin çalışmamız bu sistemlerin davranışlarının, yalnızca birkaç yıl içinde, süratle gelişebileceğini gösteriyor” dedi ve devam etti: “Çalışmalarımızda doğru yolda olduğumuzu düşünsek de bu sistemlerin yazgısı hayal edebileceğimizden çok daha karmaşık.”

Hedeflenen üç yıldızdan biri sabitti, fakat görünüşe göre on yıldan fazla bir süre önce yaşanan felaketin akabinde toparlanma sürecindeydi. İkinci yıldız yavaş bir şekilde parlaklaşıyordu lakin 2015’teki evvelki müşahedeler kaotik dalgalanmalar yaşandığını bulmuştu. Üçüncü yıldız ise en gizemli olanıydı ve birkaç ayda bir yaşanan periyotlarda dakikalar içinde görülebilen değişikliklerle kararıyordu. Yazarlar, “Bu uzun vadeli değişiklikler, bir gezegenin devam eden bozulmasının ya da birden fazla kesim arasındaki çarpışmanın sonucu olabilir; her ikisi de toz üretiminin süreksiz olarak artmasına neden olabilir” diye yazıyor.

Bu yıldızların da hayatlarının kırmızı dev döneminde etraflarındaki alanları temizledikleri çarçabuk varsayılabilir. Sonuç olarak, şimdi toz haline getirilen objelerin Mars ya da asteroit kuşağı daha uzak yörüngelere sahip oldukları tahmin ediliyor. Beyaz cüce basamağı başladıktan sonra, bir şey bu objelerin yörüngelerini bozmuş ve onların can kaybı yıldıza gereğince yaklaşmalarına ve yerçekiminin tesirlerine maruz kalmalarına neden olmuş olmalı.

Bu çeşit bozulmalara tam olarak neyin sebep olduğu bilinmiyor, fakat bu yıldızların her birinin şimdi bile etraflarındaki cisimleri tüketmeye devam ediyor olmaları, bunun yaygın bir süreç olduğunu gösteriyor. Bu çalışmadaki beyaz cüceler rastgele örnekler değil. Yazarlar, herhangi bir anda beyaz cücelerin kayda değer bir yüzdesinin etraflarındaki cisimleri parçaladığını ve muhtemelen birçoklarının, daha uzun zaman aralıklarında bunu yaptığını öneriyorlar.

Eğer Dünya Güneş’in kırmızı dev evresinden sağlam çıkmayı başarırsa, kimi değersiz asteroitlerden çok daha büyük bir hedef haline gelecek ve bundan ötürü yörüngesini bozmak daha zor olacak. Fakat, bu noktada en içteki yörüngeye sahip olan cisim olarak yıldızın değişen çekim alanının tesirlerini en ağır hisseden ve en büyük riske sahip olan cisim olacaktır.

Çalışma Monthly Notices of the Royal Astronomical Society üzerinde yayınlandı.