Hubble Uzay Teleskobu, 36 yıl sonra tarihi eşiği geçti

Hubble Uzay Teleskobu, 36 yıllık görevinde yeni bir kilometre taşına ulaştı. 19 Eylül Cuma günü Dünya çevresindeki 200 bininci turunu tamamlayan teleskop, bu sınırı aşabilen az sayıdaki çalışan yörünge sisteminden biri oldu.

Bugüne kadar 1,7 milyondan fazla gözlem gerçekleştiren Hubble, Dünya’nın yaklaşık 470 ila 475 kilometre üzerindeki neredeyse dairesel bir yörüngede hareket ediyor. Teleskobun gezegenimizin çevresindeki tek bir turu yaklaşık 94 dakika sürüyor. Bu tempo, uzun görev süresiyle birleşince 200 binin üzerinde yörünge anlamına geliyor.

Hubble’dan daha yaşlı uydular da hala yörüngede

Uzayda Hubble’dan çok daha uzun süredir Dünya’nın çevresinde dönen insan yapımı araçlar bulunuyor. Bunların önemli bir bölümü artık çalışmasa da yüksek yörüngeleri sayesinde onlarca, hatta bazı durumlarda yüzlerce yıl daha uzayda kalabilir.

Yaklaşık 500 kilometre ve üzerindeki irtifalarda bile Dünya atmosferinin son derece seyrek dış katmanları uydular üzerinde az miktarda sürtünme yaratıyor. Bu etki zaman içinde aracın hızını düşürür. Uydu yavaşladıkça daha alçak bir yörüngeye iner, atmosferik sürtünme artar ve sonunda atmosfere girerek yanar.

Alçak yörüngedeki uydular Dünya çevresindeki turlarını daha hızlı tamamlar. Buna karşılık atmosferik etkiler nedeniyle ortalama ömürleri de daha kısadır. Bu nedenle yüz binlerce turu geride bırakabilmek oldukça sıra dışı bir durum.

Uzaydaki en eski uydu Vanguard 1. Uzay Yarışı’nın ilk dönemlerinde, Mart 1958’de fırlatılan uydu bugüne kadar 274 bin 550’den fazla Dünya turunu tamamladı. En az 2198 yılına kadar yörüngede kalması beklendiği için gelecekte tur sayısında zirveye çıkması da mümkün.

Ancak iki eski bilimsel uydu şimdilik Vanguard 1’in önünde. Ekim 1959’da fırlatılan Explorer 7, 347 bin 440’ın üzerinde; Mart 1960’ta uzaya gönderilen hava durumu uydusu TIROS-1 ise 352 bin 640’tan fazla tur yaptı.

TIROS-2, 2014 yılında atmosfere girerek yörüngeden çıktı. TIROS-3 ise hala uzayda ve tur sayısı bakımından aynı grupta yer alıyor. Bu uyduların Dünya’dan oldukça uzak noktalara ulaşan eliptik yörüngelerde bulunması, buna rağmen yüksek yörünge hızlarını koruyabilmeleri çok yüksek tur sayılarına ulaşmalarını sağladı. Görev süreleri ise Hubble kadar uzun değildi. Artık çalışmamalarına rağmen alçak Dünya yörüngesinde kalmaya devam etmeleri de başka bir soruna işaret ediyor: Uzay çöpleri giderek daha ciddi bir mesele haline geliyor.

Uluslararası Uzay İstasyonu kaç tur attı?

Uluslararası Uzay İstasyonu da Dünya çevresinde oldukça yüksek bir tur sayısına ulaşmış durumda. ISS, yaklaşık her 93 dakikada bir yörüngeyi tamamlıyor ve bir günde 15’ten fazla kez gezegenimizin çevresini dolaşıyor. İstasyonun ilk modülü 1998’de uzaya gönderildi. O tarihten bu yana ISS’nin tamamladığı yörünge sayısı 152 bin 800’ü geçti ve artmaya devam ediyor.

İnsanların kesintisiz biçimde ISS’de yaşaması ise yaklaşık 26 yıldır sürüyor. Bu nedenle mürettebatlı dönem boyunca henüz 150 bin yörünge sınırı aşılmış değil. Bu kilometre taşının 2 Nisan 2028’de geçilmesi bekleniyor. O hafta istasyonda görev yapan astronotların kutlama yapmak için oldukça iyi bir nedeni olacak.