Mısır’da Yüzyıllar Önce Vergileri Hesaplamak İçin İcat Edilen Nilometreyi Duyunca “O Periyotta Bunu Nasıl Yapmışlar!” Diyeceksiniz

Halkın vereceği vergiyi bile ölçen nilometreler, hakikaten o dönem nasıl icat edilmişti?

MÖ 3. yüzyılda inşa edilen ve bin yıl boyunca kullanılan nilometre benzeri tarihi yapılar, devrin toplumu hakkında bilgi almamıza da yardımcı oluyor.

Nilometreler, Nil Irmağı’nın yıllık sel döngüsü sırasında su düzeyini ölçmek ve ziraî faaliyetleri düzenlemek için kritik bir rol oynardı.

Mısır’ın tarihinde Nil Irmağı, yalnızca bir su kaynağı değil; aynı vakitte medeniyetin de temel taşıydı. Binlerce yıl boyunca bu kadim ırmak, Mısır halkının hayatını şekillendirdi ve iktisadını belirledi.

Nil’in yıllık sel döngüsü, tarım yerlerini besleyerek verim almalarını sağlarken su düzeyi üzerinden vergilendirme ve fiyatlandırma çok önemli ekonomik kararlar alınmasını da sağladı.

Âdeta hayatın merkeziydi.

Nehrin suları, alüvyonlar sayesinde deltadaki tarım yerlerini düzenli bir şekilde gübrelerdi. Bu da verimli bir tarımın ve güçlü bir hasadın teminatı demekti.zamanda Nil, ulaşımın da ana arteriydi. Gemi ve tekneler, onlarca yıl boyunca ülke içinde insan ve mal taşımanın en emniyetli yolu olarak hizmet verdi.

Gelelim devrinin üst seviye icadı nilometrelere…

Nilometreler, ırmağın sularının düzeyini ölçmek ve bunu vergi toplama ve ziraî planlamada kullanmak için kritik bir rol oynadı.

Bu yapılar, tapınaklarda bulunur ve yalnızca rahipler ile yöneticilerin erişimine açık olurdu. Nilometrelerin en ünlüsü, Kahire’deki Rhoda Adası’nda yer alıyor. Bu yapı, hükümdarların ve yetkililerin, Nil’in hareketini ve su düzeyini izleyebildiği mermer sütun ve kuyudan oluşuyor. İnşa edildiği MS 861 yılından beri varlığını sürdüren bu yapı, Mısır’ın en eski nilometresi olarak kabul ediliyor.

20. yüzyılda, Asvan Barajı’nın tamamlanmasıyla etkisiz hâle gelen ırmak, herkes için epey değerliydi. Yaşamın merkezinde yer aldığı için taşkınlıklar, toplumun hayatını etkiliyordu.

İşte bu hedefe hizmet etmek için de nilometreler icat edildi.

Temelinde, içine merdivenlerle inilen dairesel bir kuyu olan nilometrenin tabanında dev bir ölçüm çubuğu yer alırdı. Çubuğun üzerinde su düzeyinin nerede olduğunu gösteren işaretler vardı, burada çıkan sonuçlar ise rapor ediliyordu.

Çok su, verimli bir hasat ve yüksek vergi demekken az su ise tam zıddı demekti. İşte böylelikle hem taşkınlıklar ölçülüyor hem de vergiler hesap ediliyordu.

Döneminin çok ilerisinde olan bu icat, yüzyıllar boyunca Mısır halkının ölçümlerini yapmasını sağlamış; tabiat ile insan istikrarının nasıl bir ortada tutulduğunu göstermiştir.