O kadar kötü haberin akabinde, gezegenimiz için nihayet iyi bir haber geldi

NASA ve ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Yönetimi (NOAA), 2024’te Antarktika üzerindeki ozon deliğinin boyutunun, düzgünleşme başladığından bu yana yedinci en küçük boyutuna ulaştığını buldu. Hatta yalnızca son beş yıla baktığımızda, deliğin boyutu en küçük uzunluğuna gerilemiş durumda.

Deliğin aylık ortalama boyutu yaklaşık 20 milyon kilometrekareyken, 28 Eylül’de 22,4 milyon kilometrekare ile zirve noktasına ulaştı. Delik, en berbat olduğu 2000 yılında 50 daha büyüktü ve çok daha fazla tükenmişti.

NASA’nın ozon araştırma ekibinin lideri ve Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde Dünya bilimleri baş bilim insanı Paul Newman, yaptığı açıklamada “2024 Antarktika deliği, 2000’lerin başında görülen ozon deliklerinden daha küçük” dedi ve devam etti: “Geçtiğimiz yirmi yılda gördüğümüz kademeli düzgünleşme, ozonu tahrip eden kimyasalları sınırlayan uluslararası uğraşların işe yaradığını gösteriyor.”

Atmosferimiz, üç oksijen atomundan oluşan bir molekül olan ozon açısından varlıklı bir katmana sahip. Ozon, Güneş’ten gelen ultraviyole (UV) radyasyonu emiyor ve UV ışığı hayli ziyanlı olabildiğinden ötürü sözün tam manasıyla hayati bir muhafaza sağlıyor.

Dobson ünitesiyle ölçülen ozon konsantrasyonu, 1970’lerde düşmeye başladı ve bilim insanları bu yıkımdan kloroflorokarbonların (CFC’ler) sorumlu olduğunu belirledi. 1980’lerin ortalarında, Antarktika stratosferinin geniş alanlarında her yıl Ekim ayının başlarında neredeyse hiç ozon bulunmuyordu. Bu yıl konsantrasyon 107 Dobson birimiydi, yani 1979’dakinin yarısından biraz fazlasıydı.

Başka bir deyişle, son datalar ümit verici görünüyor. ama ozon katmanına verilen hasarın onarılmasından hala çok uzağız. Güzelleşme devam ediyor fakat yaygın CFC kirlenmesinden evvelki düzeylere ulaşmamız için gayretlerin devam etmesi ve daha fazla vaktin geçmesi gerekiyor.

Ajansların varsayımlarına göre, ozon deliğinin kapanması için muhtemelen 2066’ya kadar beklememiz gerekecek ve 2040 yılı civarında, ozon düzeyleri 1980 öncesi düzeylere dönecek. Günümüzde içinde bulunduğumuz iklim krizi düşünülürse, ozona zarar veren kimyasalları yasaklayarak bu hasarın onarılmasını mümkün kılan Montreal Protokolü‘nün ne kadar çok önemli olduğunu gereğince vurgulamak kolay değil. Montreal Protokolü, Dünya’daki her ülke tarafından onaylanan birkaç Birleşmiş Milletler antlaşmasından biri ve insanlığın birlikte çalışarak neler başarabileceğini gösteriyor.