Şaşırtan keşif: Eklembacaklıların uzunlukları, 470 milyon yıl önce 2 metreye kadar ulaşabiliyormuş

Fas’taki Fezouata Shale’de yeni keşfedilen bir alan, yakınlardaki alanlarda bulunanlara benzer , fakat daha da büyük canlıları ortaya çıkararak, modern eklembacaklıların cetlerinin bir vakitler ne kadar büyüyebildiğini gösteriyor. Bugün, örümcekleri, midyeleri ve kırkayakları içeren eklembacaklılar, çoğunlukla bollukları ve aşırı çeşitlilikleriyle biliniyor, lakin çok azı devasa denilebilecek boyutlara ulaşıyor. Ancak görünene göre bir vakitler 2 metre uzunluğa kadar ulaşıyorlardı.

Fas’ın Cezayir hududuna yakın bir noktada bulunan Taichoute, 470 milyon yıl evvelki yukarı Floian Etabından varlıklı bir hayvan örneğine ev sahipliği yapıyor. Daha önce yaşta çok az bölge bulundu ve Taichoute’de oluşan şeyllerin fosilleri düz bir şekilde ezmek yerine üç boyutlu olarak koruduğu şartlara sahip. Scientific Reports’taki bir makale, alandaki erken buluntulardan kimilerini ve bunların jeolojik oluşumdaki diğer tortulardan nasıl farklar gösterdiğini açıklıyor.

Fezouata Shale, paleontologlara erken Ordovisiyen Devri’ne sunduğu ender müşahede şansı nedeniyle yakın vakitte dünyanın en çok önemli 100 jeolojik alanından biri olarak seçildi. Bu bölge, bugün bildiğimiz çeşitlerin ataları olarak daha kolay tanınmaya başladığı Kambriyen Devri’nde ortaya çıkan çeşitlerin şaşırtan çeşitliliği sırasında oluştu. Lakin bu bölgede daha önce incelenen yatakların 80 kilometre kuzeydoğusunda bulunan Taichoute, çok önemli ölçüde farklı bir imkan daha sunuyor.

Lozan Üniversitesi’nden Dr. Farid Saleh yaptığı açıklamada “Bu yerle ilgili her şey yeni – sedimantolojisi, paleontolojisi ve hatta fosillerin korunması – Fezouata Biota’nın Dünya’daki geçmiş ömür anlayışımızı tamamlamadaki ehemmiyetini daha da vurguluyor” diyor ve aynı büyüklükteki eklembacaklıların evvelki keşiflerinin izole örnekler olmadığını öne sürüyor.

Taichoute’de bulunan örneklerin neredeyse yarısı, eklemli uzuvlara ve sertleştirilmiş lakin esnek dış iskelete sahip “gerçek” eklembacaklılardan (earthropoda) oluşuyor. Bu, evvelki üç Fezouata bölgesine göre çok daha yüksek bir oran gösteriyor. Sonraki en yaygın olanı, soyu tükenmiş bir süzücüler grubu olan Graptolitlerdi.

Exeter Üniversitesi’nden Dr. Xiaoya Ma ise, Taichoute’de bulunan örnekleri tanımlamak için yapılması gereken çok fazla çalışma olduğunu ve kimilerinin diğer Fezouata bölgelerinden bilinen tipler olma ihtimalinin yüksek olduğunu da açıklamasına ekliyor. Ma, “Yine de, büyük boyutları ve serbest yüzme hayat şekilleri, bu ekosistemlerdesiz bir rol oynadıklarını gösteriyor” diyor. Ayrıyeten, Taichoute’de şimdiden Fezouata yataklarında öteki yerde bulunmayan trilobit tipleri bulundu.

Bu tortu bölgesi o vakitler Güney Kutbu’na yakın sığ bir denizde yaşayan hayvanları yakaladı. Taichoute fosilleri, daha önce keşfedilen yerlerden birkaç milyon yıl daha genç ve biraz farklı şartlar altında tortulara gömüldü.

Lozan Üniversitesi’nden Dr. Romain Vaucher, “Kalıntılar, su altı heyelanları tarafından nispeten derin bir deniz ortamına taşındı. Bu, fırtına birikintileri tarafından yerine gömülen daha evvelki sığ ortamlardaki korunmuş kalıntı keşiflerinden farklı” diyor.

Taichoute örneklerinin daha büyük olmalarının sebebinin zaman aralığı nedeniyle mi yoksa daha derin sularda yaşamalarından mı kaynaklandığı bilinmiyor.

Ayrıca bu alanda, eklembacaklıların kesimlerine bağlı brakiopodlarla örnekler arasındaki alaka hakkında kimi bilgiler daha ortaya çıkardı, bu da periyodun devlerinin öldüğünde, devrin alt sakinleri için bir besin kaynağı haline geldiklerini gösteriyor. Besin ağı, bugün balinaların öldükten sonra deniz tabanında bir ömür patlaması yaratmalarına benziyor olabilir.

Makale Scientific Reports üzerinde Açık Erişim olarak yayınlandı.