Şişeden çıkan “tiksindirici” keşif: Antik Roma’nın gizli reçetesini Türk bilim insanları çözdü

Antik Roma’nın şifa yöntemleri üzerine yürütülen ve bugüne kadar sadece tozlu metinlerde kalan şaşırtıcı bir bilgi, Türk bilim insanlarının titiz çalışmasıyla somut bir kanıta dönüştü. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden arkeolog Prof. Dr. Cenker Atila ve ekibi, yaklaşık 1900 yıllık bir tıp şişesinin içinde insan dışkısı kalıntılarına ulaştı. Avrupa bilim dünyasında geniş yankı uyandıran bu keşif, antik çağın ünlü hekimlerinin “iğrenç” ama dönemine göre “etkili” kabul edilen reçetelerini gün yüzüne çıkardı.

Her şey, cam ve seramik uzmanı Prof. Dr. Cenker Atila’nın Bergama Müzesi’ndeki koleksiyonları incelemesiyle başladı. Binlerce eseri tek tek elden geçiren Atila, bazı cam şişelerin dibinde tortular fark edince, kimyager Dr. İlker Demirbolat ve tıp tarihçisi Dr. Rana Babaç Çelebi ile güçlerini birleştirdi. Yapılan kimyasal analizler, tıp dünyasını hayrete düşüren bir sonucu ortaya koydu: İncelenen şişelerden birinin içinde insan dışkısı ve kokuyu bastırmak için eklenmiş kekik özleri bulundu.

Bu bulgu, antik kaynaklarda sıkça geçen ancak modern bilimsel metotlarla hiç kanıtlanmamış olan “dışkı ile tedavi” yönteminin ilk fiziksel ispatı. Hipokrat ve Galen gibi tarihin en büyük şifacılarının; iltihaplar, enfeksiyonlar ve yaraları iyileştirmek için dışkıyı bir merhem gibi doğrudan hastalıklı bölgeye sürdüğü böylece doğrulanmış oldu.

“Hastanıza ilacın içeriğini sakın söylemeyin”

Araştırmanın en ilginç detaylarından biri de antik dönemin ünlü hekimi Galen’in öğrencilerine verdiği tavsiyede gizli. Dışkının antibakteriyel özelliklerinden yararlanan hekimler, hastaların bu “ilaçtan” tiksinmemesi için ilginç bir yöntem izliyorlardı. Galen’in belgelerinde, “Hastalarınıza bu ilacın içinde ne olduğunu asla söylemeyin, yoksa kullanmayı reddederler” şeklinde bir uyarının yer aldığı biliniyor.

Türk ekibinin Avrupa basınında büyük ses getiren bu çalışması, antik tıbbın sadece bitkilerden ibaret olmadığını, hayatta kalmak için en sıra dışı kaynakların bile tedavi aracı haline getirildiğini gösteriyor. Bugün mide bulandırıcı gelse de 1900 yıl önce Bergama’daki bir eczanede hazırlanan bu karışım, dönemin en ileri tedavi yöntemlerinden biri olarak kabul ediliyordu.