Sosyal Medyada da Sıkça Rastladığımız Muvaffakiyet Kıssaları Aslında Başarısızlık mı Getiriyor? Yapılan Çalışmanın Enteresan Sonuçları Var!

2021 yılında yayımlanan, “Success stories cause false beliefs about success” (Başarı kıssaları muvaffakiyet hakkında yanlış inançlara neden olur) isimli şimdiki bir araştırma epeyce çarpıcı gerçekler ortaya koydu.

Bu araştırma kapsamında yazarlar, tanınan kitaplar ve makalelerde yer alan muvaffakiyet kıssalarının okuyucuların inançlarını ve kararlarını nasıl etkilediğini tespit etmeyi amaçlıyor.

Bulgulara geçmeden önce araştırmanın metodolojisine göz atmakta yarar var. Araştırmaya 1650 katılımcı dahil ediliyor.

Deneysel bir çalışma olan bu araştırmada, katılımcılar üç farklı gruba bölünüyor.

Bu üç farklı kümedeki birinci grup başarılı üniversite mezunlarının gösterildiği, ikinci grup başarılı üniversite terklerin gösterildiği ve üçüncü kümeyse hiçbir bilgi gösterilmeyen denetim grubu olarak tanımlanıyor.

İlk iki gruba beş başarılı teşebbüsün ve kurucuların isimlerinin yer aldığı bir tablo sunuluyor.

Katılımcılardan, bir üniversite mezunu ya da bir üniversite terkinin yeni bir teşebbüs kurma olasılığı hakkında bahis yapmaları isteniyor ve doğru tahmin ettikleri takdirde para mükafatı kazanacakları belirtiliyor.

Bu doğrultuda, iştirakçilerin bahis tercihleri, mezunlar ve terkler grubu arasında karşılaştırılarak muvaffakiyet örneklerinin iştirakçilerin kararlarını ne kadar etkilediği tahlil ediliyor.

Bulgular neyi gösteriyor? Muvaffakiyet hikayeleri şahısların tavırları üzerinde tesire sahip!

Araştırma kapsamına, iştirakçilerin dinlediği muvaffakiyet kıssasına yönelik tavırlarının değiştiği ve dinlediği hikayeden etkilenerek taraflı kararlar görülüyor.

Başka bir deyişle, araştırmacılar, başarı kıssalarının insanların inançlarını ve kararlarını güçlü bir şekilde etkilediğini buluyorlar. Bu bulgu, doğru bile olsa taraflı bilgilerin insanların karar verme süreçlerini büyük ölçüde değiştirebileceğini gösteriyor.

Özellikle, katılımcılar muvaffakiyet öykülerinin taraflı olduğunu bilseler bile, bu öyküler onların kararlarını ve inançlarını çok önemli ölçüde etkiliyor.

Ek olarak, iştirakçilerin kararlarında yüksek bir güven gösterdikleri ve bu kararlarını rasyonelleştirmek için neden-sonuç ilişkileri kurdukları gözlemleniyor.

Bu, muvaffakiyet kıssalarının yalnızca inançları değil, aynı vakitte bu inançların arkasındaki rasyonelleştirmeleri de etkilediğini gösteriyor.

Başka bir deyişle, katılımcılar muvaffakiyet öykülerini duyduklarında, bu kıssaların doğru olabileceğine dair rasyonelleştirme yaparak yüksek bir güven geliştiriyorlar.

Araştırmacılar, muvaffakiyet öykülerinin okuyucuların gerçek dünyadaki muvaffakiyet çıkarımlarını etkilediğini söylüyor.

Bu kıssaların ekseriyetle belli bir anlatıya uyan birkaç başarılı örneği seçerek oluşturulduğunu belirten araştırmacılar, bu durumun okuyucuların gerçek dünyadaki muvaffakiyet olasılıkları hakkında yanlış çıkarımlarda bulunmalarına neden olabileceğini belirtiyor.

Başarı kıssalarının ekseriyetle başarısızlıkları göz gerisi ederek sırf başarılı olanları vurgulamasının yanıltıcı bir tablo ortaya çıkartacağı belirtiliyor.

Bu doğrultuda, araştırmacılar muvaffakiyet öykülerinin okuyucuların inançları ve kararları üzerinde tesirli olduğunu ve onları yanıltabileceğine dikkat çekiyor. 

Ek olarak, muvaffakiyet hikâyerlerinden taraflı bir şekilde eklenerek aynı bir iş modeliyle kendi işini yapmayı amaçlayan kişilerin başarısızlığında bu yanlılığın tesiri olabileceğini de söylemek mümkün.

Tabii her araştırmada olduğu gibi bu araştırmanın da kimi kısıtları olabileceğini ve yalnızca kendi örneklemi kapsamında genelleştirilebileceğini belirtelim.