Tarihe geçen beyin ameliyatı: Başrolde yine yapay zeka var

Yapay zeka artık ameliyathanelerde yalnızca ameliyat öncesi hazırlık aşamasında kullanılmıyor. İngiltere’nin Bedfordshire bölgesinde yaşayan 48 yaşındaki Rhys Hibbert, canlı yapay zeka desteğiyle beyin ameliyatı gerçekleştirilen dünyadaki ilk hasta oldu.

Hibbert’in yaşadığı sağlık sorununun kaynağı, 2024 yılında tespit edilen ve kötü huylu olmayan bir hipofiz tümörüydü. Ancak tümörün konumu operasyonu son derece riskli hale getiriyordu. Kitle, şah damarları ve görme sinirlerinin hemen yanında bulunuyor, sinirlere yaptığı baskı nedeniyle hastanın çevresel görüşünü büyük ölçüde kaybetmesine neden oluyordu. Bir noktada Hibbert tek başına yürümekte bile zorlanmaya başladı.

Bu bölgedeki cerrahi müdahalede yapılabilecek çok küçük bir hata dahi kalıcı körlük veya ölümle sonuçlanabiliyor. Doktorların karşı karşıya olduğu temel sorunlardan biri de ameliyat sırasında hassas yapıların konumunu mümkün olduğunca doğru belirlemekti.

Yapay zeka ameliyat sırasında devreye girdi

UCL Hawkes Enstitüsü tarafından geliştirilen sistem, bu noktada cerrahi ekibe canlı destek sağladı. Yüzlerce beyin taraması ve cerrahi videoyla eğitilen yapay zeka, operasyon sırasında tehlikeli bölgeleri ve cerrahların kullanabileceği daha güvenli yolları anlık olarak işaretledi. Böylece doktorlar yalnızca daha önce çekilmiş görüntülere dayanmak yerine, ameliyat devam ederken sistemin sunduğu analizlerden de yararlanabildi. Teknoloji cerrahın yerini almadı; asıl operasyon tamamen doktorlar tarafından gerçekleştirildi. Yapay zekanın görevi, hassas anatomik yapıların daha doğru şekilde tanımlanmasına yardımcı olmakla sınırlı kaldı.

Operasyonun ardından Hibbert’in görme yetisinde kısa sürede belirgin bir iyileşme görüldü. Ameliyattan kısa süre sonra çevresini yeniden tamamen net biçimde görebilen hasta, yaklaşık bir hafta içinde gözlük veya baston kullanmadan yürüyebilecek duruma geldi.

Bu vaka, yapay zekanın beyin cerrahisinde kararları tek başına veren bir sistemden ziyade, cerrahların operasyon sırasında daha hassas bilgiye ulaşmasını sağlayan yardımcı bir teknoloji olarak kullanılabileceğini gösteriyor.