Türkiye’de Geçersiz Haber Yaptırmak İşte Bu Kadar Kolay!

Milyarlarca insanı bir araya getiren internet, her kafadan farklı bir ses çıkması ve kişinin istediğini dilediği benzeri söylemesi sebebiyle ‘ifade özgürlüğünün’ yanında br cins bilgi çöplüğüne de dönüşmüş durumda. Her ne kadar internet gerektiğinde çok önemli bilgilerin geniş kitlelere ulaşması ismine işleri çok kolaylaştırsa da bu, aynı durumun yanlış ve gerçekliği olmayan, palavra bilgiler için de geçerli olduğu manasına geliyor.

Yanlış bilgilerin ve haberlerin yayılmasında en büyük rolü de sosyal medya platformları ve haber siteleri oynuyor. Haber siteleri, hatta bazen haber kanalları da haberin kaynağının teyit edilmesi ismine gereken kâfi ihtimamı göstermiyor. Daha da berbatı, çoğu haber platformu bir öbür yerde gördüğü haber metnini, üzerinde hiç değişiklik yapmadan direkt kopyalamayı tercih ediyor. İşte bu duruma dikkat çekmek isteyen Slot Medya tarafından dün yayımlanan deneysel bir video da, Türkiye’de medya kesiminin geldiği trajikomik durumu hayli eğlenceli lakin gerçekçi bir şekilde gözler önüne seriyor.

Gerçek olmayan bilgilerle geçersiz haber kurguladılar

Türkiye’de yayımlanan haberlerdeki bilgilerin, söylediği söz edilen bilgiler ne kadar absürt olsa da, gereğince sorgulanmadığını göstermek isteyen Slot Medya, dün YouTube’da ‘Memleket Medyası: Ruhuna El-Fatiha’ isimli bir video yayımladı. Bu durumun gerçekliğini kanıtlamak amacıyla Slot Medya ekibi, son derece saçma bilgilerle bir haber metni kurgulayarak yayımlanması için bu metni çeşitli haber platformlarına gönderdi.

Bahsi geçen kurgusal haber metninde Slot Medya’ya 1980 yılında hayatını kaybeden efsane direktör Alfred Hitchcock tarafından Sundance Sinema Festivali’nde ‘Mockumentary’ kolunda ödül takdim edildiği ifade edilirken; ünlü futbol takımı Liverpool’un Teknik Yöneticisi Jürgen Klopp’un ise ABD’li bir aktör ve enstitünün kurucusu olduğu yazıyordu.

“O kadar da olmaz herhalde ya” diye düşünebilirsiniz lakin evet, o kadar da oldu. Pek çok büyün medya kuruluşunun internet siteleri, bu haberi gerçek sanarak yayımladı! Tabii deney bu kadarla da kalmadı: Kurgunun bir kesimi olarak sosyal medya hesabında ödül için bir teşekkür mesajı paylaşan Slot Medya direktöri Ümit Oktay Aymelek’e, etrafından pek çok tebrik mesajı geldi. Hatta ekip deneyi bir üst düzeye taşıyarak kurmaca ödül için bir kutlama partisi bile düzenledi.

Gerçekliği olmayan haberlerin yayımlanmasının ne kadar kolay olduğu ortaya çıktı

Dün yayımlanan video sonrasında ise işin aslı ortaya çıktı. Deney sürecini adım adım kayda alan ekip, olayın arka planını ve neden bu türlü bir şeye giriştiklerini açıklayarak Türk medyasının geldiği noktayı açık bir şekilde gözler önüne serdi. Hususa dair sosyal medya hesabından açıklama yapan Aymelek şu şekilde kaydetti:

“Türkiye’de haberciliğin geldiği içler acısı durumu belgelemek ismine deneysel bir maceraya atıldık ve geçersiz bir haberle Sundance Sinema Şenliği’nde ödül aldığımızı duyurduk. Yaptığımız haberi tamamen tutarsızlıklarla dolu bir metinden oluşturduk. Ne şenlik tarihi, ne organizatörler ne de ödül verenler gerçekti. Özetle geçersiz bir haber hazırlamamıza karşın haberimizi ülkemizde yüzbinlerce takipçisi olan haber kuruluşlarında kolaylıkla yayınlatabileceğimize şahit olduk.”

Slot Medya hakikaten de Sundance Sinema Festivali’nde bir mükafata layık görülmemiş ve Hitchcock’un elinden ödül almamış olabilir; lakin ortaya koydukları bu işin nitekim de mükafata yakışır bir iş olduğunu düşünüyoruz. Sanırım internette bir bilginin ne kadar süratli yayılabildiği ve bu bilgilerin çoğu zaman doğru olmadığı; bir şeylere körü körüne inanmadan önce sorgulamamız gerektiği daha iyi bir şekilde anlatılamazdı.