Yıllar Öncesinde Yaşadığınız En Küçük Anıyı Bile Unutamadığınızı Düşünsenize: Hipertimezi Olan Şahıslar İşte Tam da Bu Durumdalar!

Hipertimezi, âdeta zaman makinesine sahip olmak bir şey. Geçmişe dönülen, yaşanılan her anıyı, ayrıntısı yeniden canlandırmak “Hipertimezi nedir?” sorusunun en kısa yanıtı olabilir.

Bu söylediklerimiz kimilerimiz için hayal gibi olabilir fakat hipertimezi olan kişiler için bu durum, günlük bir gerçeklik. Ne kadar özel bir durum olduğunun farkında olduğunuzu düşünüyoruz hatta o kadar özel ki dünya üzerinde kaç şahısta olduğunu duyunca daha da enteresan olduğunu fark edeceksiniz. O zaman sizi daha da meraklandırmadan hipertimezi ayrıntılarına geçelim.

Hipertimezi nedir?

Hipertimestik sendrom veya son derece üstün otobiyografik hafıza (HSAM), hipertimezinin tıp lisanındaki tarifleri. Hipertimezi, insanların olağandışı derece anılarını tüm ayrıntılarıyla hatırlayabilmesine yol açıyor.

Neredeyse her günlerini, günlük fiyat gibi harika detaylarla hatırlayanlar yalnızca ferdî değil kamusal olayları da hatırlıyorlar. Bu bireyler, her günü ayrıntılı bir rapor beyinlerine kaydediyorlar ve kahvaltıda ne yediklerine kadar birçok şeyi hatırlıyorlar.

Üstelik tüm bu bilgiler, sorulduğu anda bir anda geliyor, güya sorulan soru ile ilgili klasörü bir anda arşivlerinden çıkarıyorlar ve hiç tereddüt etmeden karşılık veriyorlar.

Hipertimezi kaç şahısta var?

Bu durum ender değil resmen olağanüstü derecede az. 2021 itibarıyla yalnızca 62 şahsa hipertimezi tanısı konulmuş.

Hipertimezi neden olur? Bilinmeyenlerle dolu beyin, burada da karşımıza çıkıyor.

Tabii ki beyin, öteki kim olacaktı? Hipertimezinin sır perdesi şimdi tam olarak aralanmamış olsa da beyin yapısı ve aktivite seviyesi, hipertimezi olan şahıslarda farklılık gösterebiliyor.

Olumlu ve olumsuz duygusal tecrübelerle ilişkili anıların oluşturulması gibi hislerle ilgili olan, hülasa beynin hafıza işlemesinden sorumlu kısım amigdala hipertimezi olan şahıslarda daha farklı. Yapılan çalışmalarda, hipertimezisi olan bireylerin sağ amigdalası daha büyük görüntüleniyor.

Tarih ve yer günlük olaylarla ilgili öğrenme ve hafıza oluşumundan sorumlu hipokampüs de bu bireylerin beyinlerinde amigdala ile gelişmiş bir irtibat kuruyor. Ayrıyeten hipertimezi olmayan bireyler ile karşılaştırma yapıldığında hipertimezisi olanlarda daha fazla beyin aktivitesi yaşanıyor. Bu da beynin daha fazla sinyal gönderip alabileceği manasına geliyor.

Hipertimezi nasıl anlaşılır?

Hipertimezi belirtileri tahmin edersiniz ki herkesin hatırlayamadığı şeyleri hatırlamaktan geçiyor. Pekala hipertimezi olup olmadığınızı nasıl anlarsınız? Tabii ki birçok şeyi hatırlıyor olabilirsinizfakat hipertimezi tanısı altına girmek için kimi taramalar yapılıyor.

Hipertimezi testi için tek bir şey söylemek mümkün değil. Hipertimezi olup olmadığının anlaşılması için kişiler bellek testi, bilişsel test, röportaj ve manyetik rezonans görüntüleme gibi evrelerden geçiriliyor.

Nörolog ve psikolog aynıi bahis ile ilgili uzmanlarla yapılan bir dizi görüşmelerden sonra da hipertimezi tanısı konulabiliyor.

Hipertimezi teşhisinin ilk konulduğu kişi Jill Price.

HSAM durumunu yaşayan Jill Price, 2000’li yılların başında açığa çıktı. Price, Hudut Bilimci ve Hafıza Araştırmacısı Jim McGaugh’a e-posta gönderdi ve 12 yaşından beri hayatının her gününü hatırladığını söyledi.

Doktorun bu e-posta ilgisini çekti ve onu test etmek için laboratuvarına davet etti. Testte bir tarih verildi ve o gün dünyada olan bitenleri anlatması istendi. Price tarafından verilen yanıtlar doğruydu.

Price, tuttuğu günlük ile de aslında anılarını doğrulamış oldu. Birkaç yıl boyunca Price birtakım testlere tabi tutuldu. Sonrasında kendisine rastgele bir test yapmaya karar verdiler ve laboratuvarı ziyaret ettiği günlerin tarihleri istendi. Price tüm ziyaret tarihlerini ve söyledi bilin bakalım sonuç neydi? Tabii ki doğruydu. Price, bütün tarihleri doğru aktarmıştı.

Price ilk hipertimezisi olan kişi olarak medyadan da büyük ilgi gördü. Bunun üzerine birkaç düzine kişi daha hipertimezisi hastası olduğunu söyleyerek testlere girdi.

Hipertimezi ziyanları neler?

Düşündüğünüzde hipertimezi size şahane bir şey görünebilir. Sonuçta birinin doğum gününü hatırlamayı geçin yaşadığınız tüm hoş anıları da dün aynıi hatırlıyorsunuz hem de bütün detayları ile.

Araştırmalara göre hipertimezi dezavantajları da olan bir durum. Her ne kadar üstte söylediğimiz gibi iyi şeyleri hatırlamak memnunluk verse de kötü anıları da hatırladığınızı bir düşünsenize!

Hâl bu türlü olunca da aslında hipertimezisi olanlar, geçmişte yaşadıkları olumsuz olaylardan büyük ölçüde etkilenebiliyor.

Hipertimezi tedavisi var mı?

Hipertimezi için spesifik bir tedavi mevcut değil zira bu durum ekseriyetle bir hastalık olarak görülmüyor. Lakin hipertimezi zararlarından bahsedince de zorluklarla başa çıkmak için psikolojik destek almak yararlı olabiliyor.

Farkındalık ve terapi zihin sakinleştirici teknikler, geçmişin ağır anılarından kaynaklanan stresle başa çıkmada da tesirli olabilir. Ayrıyeten hafızayı yönetme teknikleri ve detayları düzenleme sistemleri de hipertimezi olan bireylere yardımcı olabilecek diğer prosedürler arasına eklenebilir.

Hipertimezi değilseniz ama hafızanızı güçlendirmek istiyorsanız yapabileceğiniz birtakım şeyler var.

“Hipertimezi nasıl geliştirilir?” sorusunun bir yanıtı olmadığı için sanıyoruz ki şimdi hipertimezisi olan bir kişi olamayabiliriz lakin hafızamızı daha güçlü hâle getirebiliriz. Hem hafıza kaybının önüne geçmek hem de hafıza güçlendirmek için yapabileceğiniz kimi şeyler var:

• Bulmaca çözmek ve beyni güçlendirecek oyunlar oynamak
• Arkadaşlarla temas kurmak
• Yeni şeyler öğrenmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Besin kıymeti yüksek besinler tüketmek
• İşlenmiş besinlerden ve şekerden uzak durmak
• Yeterli kalitede uyumak
• Dikkat dağıtıcı ögeleri sınırlamak
• Odaklanma tekniklerini geliştirmek
• Fiziksel aktivitelerde bulunmak
• Stres yönetimi sağlamak

Her birey benzersizdir ve hipertimezi de busiz tecrübelerden biridir.

İnsan zihninin karmaşıklığının örneklerinden biri olan hipertimeziyi ilk kez duyanlar için eminiz ki ilgi cazip bir içerik olmuştur. O insanları düşününce tahminen de hayatları çok kolay olmayabilir zira bugünü ne olursa olsun hatırlayacaklarını biliyorlar ve günü daha manalı kılmak için ne yapacaklarını bizden daha çok düşünüyorlar.

Beynimiz hakkında şaşılacak daha çok şey var: