Zelzelelerle ilgili şaşırtan iddia: Aslında hepsi artçı şok olabilir!

Artçı şoklar çoklukla ana sarsıntıdan saatler ya da günler sonra meydana gelebilir ve daha fazla sarsıntı yaratabilir. Lakin yeni araştırmalar, kimi çağdaş sarsıntıların 1800’lerde kaydedilen en güçlü sarsıntılardan kimilerinin artçı şokları olabileceğini öne sürüyor.

Journal of Geophysical Research: Solid Earth mecmuasında yayınlanan yeni bir çalışma, 1811 ve 1812 yılları arasında ABD’de Missouri ve Kentucky sonu yakınında meydana gelen üçlü sarsıntıdan sonra sık sık artçı sarsıntıların meydana gelmiş olabileceğini söylüyor. Ayrıyeten 1886’da Charleston, Güney Carolina’da hissedilen başka bir zelzelenin tesirleri de günümüzde devam ediyor olabilir.

Artık bu bölgelerdeki sismik aktivitenin tabiatı daha iyi anlaşıldığı için, bu makul bölgeler bilhassa sıkıntılı olmalarıyla dikkat çekiyor. Bilim insanları, çoklukla iki sarsıntı arasında bir temas olup olmadığını anlamak için olay çiftlerinin vaktini, aralığını ve büyüklüğünü ölçer. Aralık gereğince yakınsa, bir sarsıntının oburunun artçısı olması olasıdır.

Araştırmacılar, 1980 ile 2016 yılları arasında Missouri-Kentucky sonu yakınında hissedilen çağdaş zelzelelerin birçoklarını incelerken, bunların yüzde 30’unun yaklaşık 200 yıl önce bölgeyi vuran üç büyük sarsıntının artçı şokları olabileceğini buldu. Eski sarsıntıların büyüklüğü 7,3 ile 7,5 ortasındaydı ve yeni zelzelelerin tamamı ise 2,5 ile daha büyük zelzeleler arasında değişiyor.

Ayrıca araştırmacılar, Charleston bölgesinde hissedilen çağdaş sarsıntıların yaklaşık yüzde 16’sının, 1886 yılındaki 7,0 şiddetindeki sarsıntısının artçı şokları olabileceğini söylüyor. Elbette bunların yalnızca artçı şoklar mı yoksa yeni zelzeleler mi olduğunu belirlemek pek kolay değil. Fakat bu olasılıklar, sismik dataları nasıl ölçtüğümüz konusunda kimi ek soruları da gündeme getiriyor.

Bilim insanları, çağdaş zelzelelerin artçı şoklar olduğu tarafındaki teorinin, büyük oranda genel mekansal dağılımdan kaynaklandığını söylüyor. Lakin, birbirine yakın şekilde kümelenmiş olmalarının öteki nedenleri olabildiğinden ötürü, birbirine sıkı bir şekilde bağlı gözüken bu sarsıntıların bile tamamen yeni sarsıntılar olabileceğini belirtiyorlar.

Eğer bunlar artçı şok değilse, o zaman bu sarsıntıların devam eden bir sürünme sürecinin modülü olması beklenen ve bilim insanları şimdi bunu nasıl açıklayacaklarından emin değiller.