5,6 trilyon piksellik dev çalışma: Evrenin en ayrıntılı haritası yayınlandı

Evrenin bugüne kadar oluşturulan en ayrıntılı haritalarından biri artık internet üzerinden herkesin erişimine açık. Karanlık Enerji Spektroskopik Enstrümanı Miras Görüntüleme Taramaları kapsamında 13 yıl boyunca toplanan veriler, gözlemlenebilir uzayın geniş kapsamlı bir görünümünü ortaya koyuyor.

Çalışmada yaklaşık 4 milyar gök cismi yer alıyor. Dünya’ya yakın asteroitlerden milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki kara deliklere kadar uzanan bu veri seti, 263 binden fazla teleskop pozlamasının birleştirilmesiyle hazırlandı. Ortaya çıkan haritanın toplam boyutu ise 5,6 trilyon piksele ulaşıyor.

Araştırmada görsel ve yakın kızılötesi ışık spektrumlarından yararlanıldı. Elde edilen gözlemler gökyüzünün yaklaşık yüzde 75’ini kapsıyor. Haritada bulunmayan yüzde 25’lik bölüm ise büyük ölçüde Samanyolu Galaksisi’nin diskine denk geliyor. Bunun temel nedeni, galaksimizin kendi yapısının uzak gök cisimlerini gözlemlemeyi zorlaştırması. Disk bölgesindeki yoğun toz, gaz ve yıldızlar, arka planda bulunan sönük galaksilerin ışığını perdelediği için araştırmacılar gözlemlerin daha net yapılabildiği galaksi dışındaki derin uzay bölgelerine yöneldi.

Haritanın bilimsel değeri yalnızca görüntülerle sınırlı değil. Veri setinde 21 milyon yıldız ile 48 milyon galaksinin spektrum ve kırmızıya kayma değerleri de bulunuyor. Bu kapsamıyla çalışma, evrenin en büyük üç boyutlu haritasını ortaya koyuyor.

Karanlık enerjinin geçmişine dair yeni ipuçları

İnternet üzerinden erişilebilen haritada kullanıcılar uzayın farklı bölgelerini inceleyebiliyor. Kütle çekimsel merceklenmeler ve süpernova patlamaları gibi nadir astronomik olaylar da bu veriler üzerinden araştırılabiliyor.

Bilim insanları için daha önemli sonuç ise evrenin genişleme tarihine ilişkin ölçümlerde ortaya çıkıyor. Veriler, yaklaşık 11 ila 12 milyar yıllık genişleme sürecinin hassas biçimde incelenmesine imkan sağlıyor.

Bu ölçümler, evrenin genişlemesini hızlandırdığı düşünülen karanlık enerjinin etkisinin zaman içinde zayıflıyor olabileceğine dair ilk ipuçlarını da içeriyor. Söz konusu bulgu, karanlık enerjinin doğası ve evrenin geleceği konusunda yeni tartışmaların önünü açıyor.

Çalışmanın arkasında dünyanın en güçlü üç teleskobundan elde edilen verilerin bir araya getirilmesi gizli. Gelecekte çok daha gelişmiş teleskoplar devreye girse bile bu haritanın astronomi araştırmaları açısından önemli bir başvuru kaynağı olarak kullanılması bekleniyor.