Estetik Bağımlılığına İten Ruhsal Faktörler Nedir?

fakat kimi bireyler, ne kadar operasyon geçirirse geçirsin gereğince harika olmadığı hissine kapılarak daha fazla operasyon geçirmek isteyebilir. Bu şahısların en besbelli özellikleri ise daima farklı hekimlere başvurmak, olduğu halinin hep daha iyisi olabileceğini düşünmek ve ameliyattan sonra gelen olumlu taraftaki değişim hissini arzulamak olduğundan söz edebiliriz. İşte bu aynıi durumlarda estetik operasyon bağımlılığından söz etmek mümkün.

Kişinin estetik ameliyata bağımlı olduğu, daima dış imgesini değiştirmek zorundaymış bir ruhsal baskı hissetmesiyle birlikte anlaşılır. Pekala bir insan neden estetik yaptırmaya bağımlı hale gelir? Bunun psikolojik ve sosyolojik nedenlerine gelin birlikte bakalım.

Estetik cerrahiye bağımlı insanları kınamayın zira bağımlılığın bir nedeni de beden dismorfik bozukluğu.

Beden dismorfik bozukluğu, çeşitli ruhsal rahatsızlıkların tanımlandığı Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı’nın beşincisi (DSM-5) içerisinde bir davranış bozukluğu olarak kıymetlendirilir. Bu durumdan muzdarip olan bireyler; kendilerini yetersiz, biçimsiz, zayıf, iğrenç ve çok nahoş olarak algılayabiliyor. Bu durum genel popülasyonda %1 ve %2 oranlarında görülen epey az bir psikiyatrik bir durum olsa da estetik cerrahiye başvuranlarda 15 kat daha fazla görüldüğü, yapılan araştırmalar sonucunda ortaya konmuştur. Kısacası sıkça estetik operasyon talebi olan şahıslarda bu davranış bozukluğu görülebiliyor.

Beden dismorfik bozukluğu olan şahıslar, günlük ömürde vücutlarında herhangi bir sorun olmasa bile kendilerini kusurlu gördükleri için duygusal olarak zorlanırlar. Bireylerin, yaptırdıkları gerisi arkası kesilmeyen estetik ameliyatların sebebi de içinde bulundukları bu psikolojidir. Tabii ki bu durumu yaşayan kimi bireylerin, vücutlarında sahiden doğuştan ya da sonradan gelen bir kusur da olabiliyor. 

Bu bireyler, vücutlarındaki bir yere kafayı takıp o yerin, o kadar yakışıksız olduğunu düşünürler ki bu olumsuz kanıları onları bir şeyler yapmaya sürükler. Bu şahısların daima aynaya bakma, kendi ferdî özelliklerini kıyaslama, deri yolma ve güvenlik arayışı vardır. Hatta bazen şahısların, kendi kendilerini ameliyat etme aynıi çılgın teşebbüsleri bile olur. Aslında bu davranışlar, bir nevi obsesif- kompulsif (sürekli tekrarlayan niyet ve buna istinaden gösterilen takıntılı davranış) davranış tipidir.

Bedeninden şad olmayan şahıslar, daima estetik yaptırarak aslında yalnızca vücutlarını düzeltmeye çalışmıyor,zamanda kendileriyle ilgili negatif bir algıyı düzeltmeye çalışıyor olabilir.

Psikologlara göre; vücutlarından mutlu olmayan insanlar, manzaralarını cerrahi operasyon ile değiştirerek aslında olumsuz benlik algılarını düzeltmeye çalışıyor olabilir. Yani esasen bu şahıslar, cerrahi operasyon olsalar bile ruhsal meselelerini çözmedikleri için sürekli ameliyat olma istekleri ve bu isteğe yönelik eylemleri devam ediyor olacak diyebiliriz.

fakat bu bireyler, ne kadar bıçak altına yatarlarsa yatsınlar, süreklilik arz eden estetik talepleri ve gerçekçi olmayan beklentileri son bulmayacağı için hem eskisinden daha kötü bir görüntüleri olabilir hem de bu yolda çok fazla para kaybedebilirler. Barbie’ye benzemek için estetik yaptıran Valeria Lukyanova, Nanette Hammond, Blondie Bennett, Heidi Montag, Dakota Rose gibi isimleri bu kapsamda örnek gösterebiliriz.

Hatta Valeria Lukyanova, 2013 yılında Beyaz Show’a katılmıştı ve show boyunca herkesi kendine “Bu, dünyalı mı sanki?” sorusunu sordurur gibi şaşkın şaşkın baktırmıştı. Nanette Hammond ise Barbie’ye benzemek için 2 milyon 368 bin lira harcamasının yanında en son ameliyatını vajinasından geçirerek bu kadarı da olur mu dedirtti.

Tabii ki örneklerimiz yalnızca bayanlarla sınırlı değil. Barbie’nin sevgilisi Ken’e benzemek için bıçak altına yatan Rodrigo Alves de epeyce tanınan bir örnek.

Bağımlılığının diğer bir sebebi ise opioid (morfin gibi kimyasal maddeler).

İlginç gelebilirbazen sıkça estetik yaptıranlarda, opioid kimyasal unsurların berbata kullanımına rastlanabilir. Kozmetik maksatlarla yapılan operasyonlar, genelde kişiyi halsiz bıraktığı ve ağrılı olduğu için tabipler, yaraların güzelleşmesi ve ağrıların durması için çeşitli bağımlılık yapıcı ilaçları bu şahıslara yazabilir. Yaraların güzelleşmesi ayları bulduğu için bu ilaçlar, bireyde uzun müddetli bir kullanım yaratabilir. Böylelikle hem vücuduyla sorun yaşayan hem de duygusal açıdan zayıf şahıslar, bu iyi hissettiren ilaçları daha fazla kullanabilmek için de estetik ameliyatlara ilgi duyabilir. Gördüğünüz aynıi durum hiç de iç açıcı değil.

Sürekli plastik cerrahi operasyonları geçirmek sağlık açısından büyük bir tehdit.

Çok fazla cerrahi operasyon olmak; bedende çok fazla yara oluşmasına, kanın pıhtılaşmasına, enfeksiyonlara, kasların deforme olmasına neden olabiliyor. Hatta fazla anestezi nedeniyle, ameliyat esnasında kalp bile durabiliyor. Birçok hekim, bu riskleri bildiği için çok sayıda estetik operasyon geçirmiş şahısları ameliyat etmek istemiyor.

Belki de bu kadar operasyon ve bu kadar acı, günümüz dünyasında yalnızca iyi görünmenin değerli bulunmasından dolayıdır.

Modern bir toplum yapısının içerisinde yaşıyoruz ve çağdaş insanın vücudunun, ideal vücut algısı etrafında şekillendirildiğini görebiliyoruz. Günümüzde görüntü, bir insan için ‘sahip olunan tek sermaye’ manasına gelebiliyor. Vücut, kapitalizm içerisinde bir tüketim metasına dönüşmüş durumda. Bunu nasıl açıklarsın derseniz, vücudu estetize etmeye yönelik, ‘‘0 vücut, ince bel, dolgun göğüs, kaslı vücut’’ gibi telaffuzlar; insanları, vücutlarını bu kalıplara sokabilmek için daha fazla estetik ameliyatlara itebiliyor. Yani aslında şahıslar, estetik ameliyat olarak toplumun beğendiği vücut kalıplarının içerisine giriyor ve böylelikle bir prestij, bir hürmet kazanıyor.

fakat her şeyde olduğu, vücudun de nasıl görünmesi gerektiğine dair her daim değişen bir anlayış var. Bugün beğendiğimizi, yarın beğenmeme bir tehlike içerisindeyiz. Zira zevkler, beğeniler her daim yeni tüketim alışkanlıklarına dönüşebiliyor. Vücuda yönelik beğeni ve zevklerin değişmesi, insanların vücutlarından şad olmamalarına yol açabiliyor.

Aslına baktığınızda bu içinden çıkılması zor bir döngüye benziyor. Bugün tanınan olanın yarın modası geçmiş olacağı için insanlar, trendi yakalamak için estetik ameliyatları daha fazla tüketip bedenlerini değiştirmeleri gerektiğine yönelik bir baskı ve ihtiyacı daima hissedecekler. Daha doğrusu vücuda yüklenen toplumsal manalar, o manalara karşılık gelmeyen bir vücuda sahip olan insanlarda bu değişim baskısını mecburi olarak oluşturuyor de düşünebilirsiniz.

Hatta İranlı Sahar Tabar’ı tahminen haberlerde görmüşsünüzdür. O, insanların beğendiği ve sevdiği bir oyuncu olan Angelina Jolie’ye benzemek için çokça kere operasyon geçirdi. Pekala sizce sahiden istediği sonucu alabilmiş mi? Ayrıyeten kendine çektirdiği acıya değmiş mi, sizin bu husustaki niyetleriniz nedir?

Editör Notu: Plastik cerrahi yalnızca hoşlaşmak amaçladığı ile uygulanmaz. Bu cerrahinin çeşitleri vardır mesela rekonstrüktif cerrahi, doğuştan yahut sonradan olan tüm hal ve fonksiyon bozukluklarının düzeltilmesi gayesiyle çalışmalar yapar. Burada ele aldığım, tamamen kozmetik emellerle yapılan estetik ameliyatlar ve bu ameliyatlara yönelik bağımlılık sorunudur. 

Kaynaklar: Verywellmind, The Recovery Village, Addiction Center