Beynimizin Bir Oyunu: Thatcher Tesiri Nedir?

Instagram, TikTok gibi sosyal medya platformlarında sıklıkla enteresan paylaşımlara denk geliyoruz. Aksi çevrilmiş bir fotoğrafta düzgün gördüğünüz lakin düz çevrildiğinde oldukça farklı ve ürpertici görünen yüzlere de bu paylaşımlarda denk gelmiş olabilirsiniz.  

Bu yüzleri olağan bir şekilde görmemizin asıl nedeni ise; Thatcher tesiri. Pekala bu yanılsama nasıl oluyor da olağan olmayan bir yüzü düzgün algılamamıza sebep oluyor? Bugünkü yazımızda sizlerle bu yüzlerin nasıl oluşturulduğuna ve bunun ilk ortaya çıkışına birlikte bakacağız.  

Sanılanın tersine Thatcher yanılsaması yeni ortaya çıkan bir şey değil. 

İlk sefer 1980 yılında ‘geliştirilen’ bu yanılsama, aslında bir akademik çalışmanın sonucu olarak ortaya çıktı. York Üniversitesinden Peter Thompson ve ekibinin ortaya çıkardığı bu tesir, beynimizin tüm modülleri farklı ayrı birleştirdiğinin en büyük delili olarak kabul edildi.  

Thatcher tesiri, ismini o dönemin İngiltere Başbakanı olan Margaret Thatcher’dan alıyor. Bunun nedeni de tesirin test edildiği ilk fotoğrafın Margaret Thatcher’a ait olması. Fakat şimdilerde bu etkiyi çabucak her yerde, farklı fotoğraflarda görebiliyoruz.  

Peki beynimiz bu yüzleri neden olağan algılıyor?  

Beynimizde buna sebep olan sonlar tam olarak keşfedilmiş değil. Uzun yıllar süren araştırmalar sonrası bu durumun beynimizdeki psikolojik bilişsel modüllerden kaynaklandığı düşünülmektedir.  

Yani beynimiz bu görüntüleri başka farklı algılayıp daha sonrasında da normal bir yüz algılamamıza sebep oluyor. Hakikaten buna bir etkiyi, eksik harflerle yazılmış cümleyi beynimizin otomatik olarak tamamlamasında da görebiliyoruz. Tabii ki Thatcher tesirinde bu durum bir miktar daha farklı işliyor.  

Thatcher tesirine sahip bir görseli oluşturmak hayli kolay.

Bu tesire sahip bir görsel oluşturmak için yapılması gerekenler epey kolay. Aslında titiz baktığınızda üstteki görsellerde de farkı çok net anlayabilirsiniz. Gereksinimimiz olan şey ise çok kolay; bir adet insan yüzü. 

Elimizdeki insan fotoğrafını bu tesirle değiştirmek için ise yalnızca gözleri ve ağız kısmını aksi çevirmemiz yeterli olacaktır. “Burnu yahut kulakları neden zıt çevirmiyoruz?” diye soracak olursanız; bunun zıt bir görüntü olduğu hissi, burnu ya da kulakları zıt çevirdiğimizde kaybolacaktır ve beynimiz bir anormali olduğunu fark edecektir. Lakin diğer organlar düzken gözlerin ve ağzın zıt olması beynimiz tarafından otomatik olarak düzeltilir.

Kaynaklar: York Üniversitesi araştırma makalesi, Scientific American, The Guardian, Independent