Avrupa’da F-35 krizi: Şifreler ve “kill switch” iddiaları gündemde!

Türkiye’nin çıkarıldığı F-35 savaş uçağı projesiyle ilgili son günlerde Avrupa’da önemli tartışmalar yaşanıyor. Kimi Avrupa ülkeleri, F-35 uçaklarının ABD’nin müsaadesi olmadan çalıştırılamayacağı iddiaları nedeniyle kaygılı. Bu durum, hem savunma endüstrisinde hem de uluslararası güvenlik tartışmalarında büyük yankı uyandırdı.

Avrupa ülkeleri, F-35 savaş uçaklarında zımnî bir “kill switch” (acil kapatma anahtarı) bulunduğunu öne sürüyor. Teze göre, ABD bu özellik sayesinde savaş uçaklarını uzaktan devre dışı bırakabiliyor. Bu kaygılar, Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinin F-35 alım planlarını askıya almasına neden olmuş durumda.

Pentagon ve uçağın üreticisi Lockheed Martin ise bu iddiaları kesin bir lisanla reddediyor. Yetkililer, F-35’te bu türlü bir sistemin bulunmadığını ve buna aynı bir denetim düzeneğinin olmadığını savunuyor.

Tartışmaların merkezi: Şifre zorunluluğu

Ancak Avrupa’nın esas kaygısı, uçakların çalıştırılması için gereken şifrelerin ABD’den gönderiliyor olması. F-35’lerin motorlarının çalışabilmesi için her görev öncesinde ABD merkezinden bir şifre alınması gerekiyor. Bu durum, ABD’nin istemediği takdirde uçakların operasyonel olarak kullanılamayacağı manasına geliyor.

Geçmişte, Güney Kore’deki F-35 pilotlarının acil görev sırasında ABD’den gelen şifreleri dakikalarca beklemek zorunda kaldıkları istikametindeki şikayetleri, bu telaşları daha da güçlendirmiş durumda. Bu uygulama, birçok müttefik ülke tarafından operasyonel bağımsızlıklarını zedeleyici bir öge olarak görülüyor.

ABD ile NATO müttefikleri arasında yaşanan güven sorunları da bu tartışmaları körüklüyor. Bilhassa ABD’nin Kanada ve Danimarka’ya yönelik açıklamaları, müttefik ülkeler arasında önemli soru işaretleri yaratmış durumda. Avrupa ülkeleri, milyarlarca dolar harcadıkları F-35 uçaklarını bir kriz ya da savaş durumunda kullanamamaktan tasa ediyor. Bu da, ABD’nin muteber bir müttefik olup olmadığı sorusunu yeniden gündeme getiriyor.

F-35’lerin geleceği puslu görünüyor

F-35 savaş uçakları etrafında şekillenen bu tartışmalar, savunma endüstrisi alanında yeni bir dönüm noktası olabilir. Avrupa ülkelerinin, bağımsız hareket edebilmek ismine alternatif projelere yönelebileceği konuşuluyor. Öte yandan, ABD’nin bu tenkitleri dikkate alıp almayacağı ise merak konusu.