“Bebeğini Öldüren Vegan Anne” Haberleri Hakkındaki Gerçekler

ABD’deki vegan bir annenin, yetersiz beslediği bebeğinin vefatına neden olması, geçtiğimiz günlerde tartışma konusu oldu. Sorumsuz anne ömür uzunluğu hapis cezası aldı fakat bu üzücü olay, beraberinde bir bilgi kirliliğine de neden oldu.

Aslında tek suçlu anne değil, baba da sorumsuz davrandı ve onun davası da devam ediyor. Çiftin 18 aylık bebeği, hayatını kaybettiğinde 8 kg ağırlığındaydı. Bu yaşına karşın lakin 7 aylık bir bebek büyüklüğündeydi. Soruşturma heyeti, vegan çiftin 3 ve 5 yaşlarında iki çocuğunun daha olduğunu ve bu çocukların da yetersiz beslendiğini belirledi.

Bu olaya baktığımızda ve popülist medyanın özensiz haberlerini okuduğumuzda veganlığın ziyanlı olduğu algısı oluşuyor. Durum sahiden bu türlü mi, yoksa bu tip haberlere daha geniş bir perspektiften baktığımızda işin rengi değişiyor mu?

Bu konu sık sık tartışma konusu olduğu için akıllardaki soru işaretlerini gidermeye çalışacağız.

Bebeklerini yetersiz besledikleri için ceza alan anne ve baba

Söz konusu haberlerin akabinde başlarda oluşan soru işaretlerini gidermek ismine, veganlığın herkes tarafından daha anlaşılabilir kılınması amacıyla Instagram’da faaliyet gösteren Vegan Beyin adminlerinden Berat’a bu husus ile ilgili sorular yönelttik. Ayrıyeten Kardiyolog Murat Kınıkoğlu, Uzm. Dr. Oğuzcan Kınıkoğlu ve Diyetisyen Kevser Başkara’nın çocukların vegan beslenmesi hakkındaki fikirlerine de yazımızda yer verdik.

Berat’a ilk sorumuzu yöneltmeden önce bu husus ile ilgili bilimsel araştırmalardan bahsetmekte fayda var: 

BBC Good Food’da yer alan bilgilere göre; doğru planlama ve bilgi olduğu sürece bir çocuğun vegan olmasında sakınca yok. Erken çocukluk döneminde beslenme yetersizliğinin olmaması için D vitamini, kalsiyum, demir, omega-3 yağ asitleri ve B12 vitamini alımını iyi takip etmek gerekiyor.

Omnivor yani hayvansal eserlerle de beslenen çocuklarla vegan beslenen çocukların kıyaslandığı, Harvard Üniversitesinde yürütülen bir araştırma göre omnivor çocuklar ergenliğe daha erken giriyor ve daha çabuk büyüyor fakat kalp sıhhatleri vegan çocuklar kadar iyi olmuyor.

American Journal of Clinical Nutrition’da yayımlanan hakemli bir çalışmada; vejetaryen çocukların omnivor çocuklara kıyasla kalp sıhhatinin daha iyi olduğu lakin beslenme yetersizliğinin bir miktar fazla olduğu tespit edilmiş.

UCL Great Ormond Street Çocuk Sağlığı Enstitüsü ve Çocuk Memorial Sağlık Enstitüsü’ndeki araştırmacılar, vegan çocukların daha sağlıklı bir kardiyovasküler profile ve daha az beden yağına sahip olduğunu tespit etmişler lakin büyümenin, kemik mineral içeriğinin ve mikro besin durumunun etkilendiğini de görmüşler.

Çalışma, vegan diyeti uygulayan çocukların ortalama 3 cm daha kısa olduğunu, %4-6 daha düşük kemik mineral içeriğine sahip olduğunu ve omnivorlara göre B12 vitamini eksikliğinin üç kat daha fazla olduğunu bulmuş. Bu dezavantajlar olsa da avantajları da var, vegan çocukların sıhhatsiz kolesterole sahip olmadıkları görülmüş.

Bu çalışmada yer alan Profesör Mary Fewtrell’in bu mevzudaki tavsiyeleri şu şekilde: Vegan çocukların daha küçük bedenleri ve kemik boyutları hesaba katıldığında bile daha düşük kemik kütlesine sahip olduğunu bulduk. Buna benzer eksiklikler, ergenliğe kadar devam eden bir diyetten kaynaklanıyorsa, bu, hayatın ilerleyen devirlerinde olumsuz kemik sonuçları riskini artırabilir.

Cleveland Clinic ismindeki Amerikan akademik tıp merkezinde yürütülen öbür bir çalışmada ise bitkisel beslenen çocukların kan kıymetlerinin güzelleştiği, tansiyonlarının iyi bir düzeye geldiği görülmüş. Çalışmadaki birçok Amerikalı ve Kanadalı hekim, çocukların vegan beslenmesinin iyi olabileceğini belirtiyor.

Bu araştırma sonuçlarına bakılırsa gerekli destekler verildiği sürece çocuklar vegan olabilir, şayet dikkat edilmezse çeşitli meseleler ortaya çıkabilir.

3 yıldır vegan olan Berat’a ilk sorumuz şu şekilde: Bu bilimsel araştırmaların da gösterdiği aynıi çocuklarda veganlığın avantajları da dezavantajları da olduğu bir gerçek. Sizce bir bebek vegan beslenmeli mi, yoksa ilk aylarını atlattıktan sonra mı vegan olmalı?

Berat: Çocuklar üzerinde yapılan bu çalışmanın sonuçlarında sizin de belirtmiş olduğunuz gibi artı ve eksi taraflar mevcut. Ancak besinleri, birer paket olarak düşünüp bedenimize yararlı olanları alırken ziyanlı olanları da aldığımızı unutmadan hareket etmeliyiz. Lafı fazla dolandırmadan soruyla ilgili asıl söylemek istediklerime gelecek olursak şayet, günümüzde B12 başta olmak üzere kimi vitamin ve minerallerin alımının eksikliği bir veganlık sorunu olmaktan fazla seri üretimin getirdiği birtakım sonuçlar sebebiyle aslında günümüzün de sorunu. Yani ilerleyen yaşlarda hayatında hayvansal ‘’ürünleri’’ kullanmayı hiç bırakmamış birisi bile B12 sorunu yaşayabiliyor.

Bugün biliyoruz ki kemik erimesinin en büyük etkenlerinden biri de asidik yapıya sahip inek sütü alımının akabinde bedenimizin ortaya çıkan asiditeyi alkaliye döndürmeye çalışırken kemiklerden çektiği fosfattır. Akabinde asidik besinle gelen kalsiyum da idrar yoluyla dışarı atılır. İşte tam bu gibi nedenlerle eczaneler kalsiyum destekleriyle dolu. Yani işin özü beslenme biçiminizin eksiklerini tamamlamak için destek edici besin vb. kullanmak o kadar da kötü bir durum değil.

Amerikan Beslenme ve Diyetetik Akademisi, Birleşik Krallık Diyetisyenler Derneğii dünyanın önde gelen sağlık kurumlarının da söylediği iyi planlanmış bir vegan beslenme her yaştan insan için sağlıklı hayatı destekleyebilir. Besin alımı iyi planlandığında, istikrarlı bir vegan beslenme çocuklar ile hamilelik ve emzirme dönemi dahil yetişkinler tarafından yararlanılabilir. Bundan Ötürü ölümcül olmayan birtakım nedenler var diye kimsenin veganlığını ertelemesine gerek yok.

Sizce vegan olma kararını büyüdüklerinde kendileri almaları gerekmiyor mu?

Berat: Hayır. Ben bir veganım fakat kimse bana “çocukken vegan olmak ister misin” diye sormadı. Bu da tıpkı bununi bir durum. Tahminen vegan ömrü ona dayatamazsınız zira bu etik değildir fakat vegan ömrü seçmesini sağlayabilirsiniz zira aslında tabiatta her ebeveyn, çocuğunu doğru olduğuna inandığı şekilde yetiştirir.

Arkadaşları sütlü çikolata yerken dışlanmış hissine kapılmazlar mı? Tahminen de bu durumun neden olacağı olumsuz ruhsal tesirler olacaktır?

Berat: Özür dileyerek bu soruya yanıtım lakin varsayımlar üzerinden olabilir sanıyorum zira bu türlü bir soruyu sağlıklı şekilde lakin bir pedagog yanıtlayabilirme geliyor. ama benim fikrim etrafta ziyanlı olduğu düşünülen asitli içecekleri, trans yağlı cipsleri ve buna birçok eseri yemesine ebeveynleri tarafından izin verilmeyen birçok çocuk var.

Ayrıca günümüzde her ürünün bir vegan alternatifi olduğunu düşünecek olduğumuzda küçük yaşlardan itibaren çocuğumuza verdiğimiz bitkisel sütlü çikolatayı severek yiyen bir çocuğun, kendi iç dünyasında bahsi geçen mevzudan ruhsal olarak ağır şekilde etkilenmeyeceğini de düşünebiliriz.

Sizin yahut etrafınızdaki vegan bireylerin, bebeklerinin gereğince gelişmeyeceği fikrine kapıldığı oluyor mu?

Berat: Bu bu bahis ile ilgili hiçbir tanıdığımdan asla bunabir telaş hissini hissetmedim ve duymadım. İnsan inanmadığı bir ‘’doğruyu’’ sürdüremez, etrafımdaki kimse istikrarlı bir bitkisel beslenmenin kimse için eksik kalacağını düşünmüyor.

Vegan olmayan şahıslar yetersiz beslenme nedeniyle bebeğinin vefatına sebep olunca ceza veriliyor mu? Bu ebeveynler neden haberlerde yer bulmuyor?

Berat: Bu bu husus ile alakalı hiçbir habere rastlamadım lakin bebeğinin bakımını ve temel gereksinimlerini karşılamayan ebeveynler bence dünyanın her yerinde ilgili kurumlar tarafından ziyaret edilip, gerekli yaptırımlar ve gerekli cezalarla karşılaşıyor. fakat ebeveyn vegan olduğunda ne yazık ki üzerine basa basa haber yapılıyor. Artık buna tık tuzağı mı dersiniz, hayvansal ‘’gıda’’ sanayilerinin kirli işbirliği mi yoksa popülist medyanın eseri mi bilemiyorum…

Son olarak, bu bahis ile ilgili eklemek istedikleriniz nelerdir?

Berat: Düzenli olarak her yıl içerisinde bu ve bunun aynıi benzer birtakım haberler tekraren tekrar ortaya çıkarılarak veganlık karşıtlığı, veganlığı karalayacak atılımlar yapılıyor. Bunlara biz yabancı değiliz, veganlığı kötüleyen atılımlar yıllardır belli sanayilerin dayanağıyla çoğu zaman yapılmış. Biz veganlar olarak, artık insanların okudukları haberleri ayrıntısıyla araştırıp bir fikre sahip olmalarını ve doğru olduğunu düşündükleri birtakım şeyleri yeniden gözden geçirmelerinin faydalı olduğunu düşünüyoruz.

Çünkü biz çocukluğumuzdan beri doğru zannettiklerimizle kandırıldığımızı düşünüyoruz. Buradan vegan yaşama sıcak bakan lakin muhakkak tasalara sahip olan herkese bu dertleri vaktinde her veganın yaşadığını fakat atlamaya korktuğumuz pencerenin yer katta olduğunu söylemek istiyorum. Unutmayın, kıyıdan suya girmediğiniz her dakika suya girmenizi daha zor hale getiriyor. Her birey için daha adil bir dünya umuduyla, sevgiler.

Sorularımızı yanıtladığı için Berat’a teşekkürler. Mevzu hakkında Uzm. Dr. Oğuzcan Kınıkoğlu, Diyetisyen Kevser Başkara ve Kardiyolog Murat Kınıkoğlu’nun görüşleri şu şekilde:

Uzm. Dr. Oğuzcan Kınıkoğlu, kendi internet sitesinde bahse şu şekilde değiniyor:

Son vakitlerde haberlerde “bebeklerini vegan besledikleri için mahpusa girdiler” şeklinde haberler görüyoruz. Yeni doğan bebeklerini yanlış besledikleri için vefatına yol açan vegan aileyi dahi gördük. Maalesef çocuklarını sırf patates püresiyle besleyen sorumsuz ailelerin faturası veganlığa kesiliyor.

Vegan beslenen çocuklarda aile şuurlu olduğu takdirde asla protein eksikliği olmaz. Yapılan bir çalışmada vegan beslenen çocuklar takibe alınıyor. Bebekler ilk 6 ay anne sütü emiyorlar devamında vegan besleniyorlar. Çıkan sonuç: Vegan beslenen çocuklar olağan büyüme ve gelişmeyi sağlıyor.

Ailelerin dikkat etmesi gereken sadece bebeklerinin ihtiyacı olan makro ve mikro besinleri dengelemektir. En az ilk 6 ay olmak üzere anne sütü çok değerlidir. Annenin emzirirken kâfi B12 vitamini ve Omega 3 aldığından emin olmak gerekir. Her yeni doğana verildiği benzeri D vitamini ve 6. aydan sonra demir destekleri vegan bebeklerde de kullanılabilir. Araştırmalar vegan beslenen çocukların daha çok lif, vitamin ve antioksidan aldığını göstermektedir.

Diyetisyen Kevser Başkara’nın veganlik.org’a verdiği röportajdan:

Vegan beslenme çocuk ve bebekler için de uygun. Bir bebeğin aslında ete yahut süte ihtiyacı yok. Aslında çocuğun et yememesi lazım. Etteki büyüme faktörü çocuk için epey ziyanlı. Çocuğun istikrarlı büyümesinin önünde bir mani. Et yedirerek, çocuğun büyüme seyrinin önüne geçiyorsunuz.

Hayvansal besinlerle beslenen çocukların ergenliğe daha erken girdiğine dair Harvard’da yapılan bir çalışma var. Bu, hayvansal eserlerdeki önemli oranda büyüme hormonuna işaret ediyor. Çabuk büyüme ise, iyi bir şey değil; insan kademeli bir şekilde büyümeye uygun.

Daha süratli ve daha erken kemikleşme oluşuyor. Süt de o denli mesela, çocuğa verilmemesi gereken bir şey. Çocuğun bağırsakları daha yeni gelişmeye başlıyor. Anne sütünü bıraktıktansonra inek sütüne başlarsanız, bağırsaklarında makul mikro kanamalar oluşuyor. Süt çok da alerjen bir sıvı. Ülkelerdeki laktoz alerjilerine bakınca inanılmaz kötü bir tablo. Zira laktozu sindiren enzimle ilgili bir derdimiz var.

Kardiyolog Murat Kınıkoğlu’nun mevzu hakkındaki görüşleri ise şu şekilde:

Önemli Not: Bebeğinizi nasıl beslemeye karar verirseniz verin düzenli olarak tabip denetimine götürmeyi ihmal etmeyin. Hiçbir şey bebeğinizin sıhhatinden daha çok önemli değil.