Bedenin Bir Yerini Kaşırken Neden O Kaşıntıyı Çok Alakasız Bir Yerde Hissediyoruz?

Sinir sistemimizin karmaşıklığını ortaya koyan bu durum, aslında duyusal bilgiyi işlememizle alakalı.

Kısa bir yanıt verilecekse, bu durum, beynimizle ilgili. Uzun karşılığını ise gelin birlikte inceleyelim.

Derimiz, ağır hudut uçlarına sahip.

Bu hudut uçları, vücudun çeşitli bölgelerinden beyne sinyaller gönderiyor ve dokunma, sıcaklık, basınç gibi duyusal bilgileri taşıyor. Bu hudut uçlarının bedendeki dağılımı ise epeyce ağır. Lakin birtakım bölgelerde hudut yoğunluğu elbette daha fazla.

Her bir sinir, belli bir bölgeden gelen duyusal bilgiyi merkezi hudut sistemine iletmek için sorumlu. Bu sonlar, periferik hudutlar aracılığıyla omuriliğe ulaşıyor ve omurilikten beyne sinyaller taşınıyor.

Vücudumuzda dermatom ismi verilen bölgeler var.

Dermatomlar, makul omurilik hudutlarının bedenin hangi bölgelerinden duyusal bilgi topladığını gösteren hudut bölgeleri olarak biliniyor. Her bir omurilik sonu, bedenin spesifik bir bölgesinden sorumlu ve o bölgeden gelen duyusal sinyalleri beyne taşıyor.

Bir sonun tetiklenmesi, başka bir dermatom bölgesine ait bir sonun tetiklendiği yanılsamasını oluşturuyor. Kaşıdığınız bir bölge, omurilikte yakın bölgelere işleniyorsa muhtemelen bedeninizin öbür bir bölgesinde de duyusal bir cevap hissedersiniz.

Vücut yüzeyinden gelen tüm duyusal sinyaller, beynin somatosensoriyel korteks ismi verilen bölgesine gidiyor.

Somatosensoriyel korteks, vücudun farklı bölgelerinden gelen duyusal bilgilerin işlendiği bir haritaya sahip. Bu kortekste, bedenin her bölgesine karşılık gelen sonların beyindeki yerleşimi, homunculus ismi verilen bir düzenlemeyle temsil ediliyor.

ama somatosensoriyel kortekste bedenin kimi bölgeleri çok yakında yer alabilir. Bu da hudut sinyallerinin karışmasına neden oluyor. Yani beyin, aslında bir bölgeden gelen kaşıma sinyalini işlediğinde, yakındaki öbür bir bölgeden de sinyal geliyormuşi yorumlayabiliyor.

Sinir sistemimizdeki “cross-talk” da bu yanılsamaya bir örnek.

Bu durum kısaca komşu sonların birbiriyle etkileşimde bulunması yahut hudut yollarının karışması manasına geliyor. Şayet bir hudut çok etkin hâle gelirse, bu komşu sonlar de etkilenebilir.

Son olarak beynin beden haritası, bedenin birtakım bölgelerinin birbirine çok yakın olarak temsil edildiği bir yapıya sahip. Mesela yüz ve elin korteks üzerinde yan yana yer almasından ötürü bazen elinizde hissettiğiniz bir kaşıntı yahut dokunma hissi, yüzünüzde de hissedilebilir.

İşte tüm bu sebepler de kolunuzu kaşırken bu kaşıntının sırtınızda yahut diğer bir kaşıntının çok öbür yerlerde hissedilmesini sağlıyor.