Bilim insanlarından Dünya’yı kirleten plastiğe karşı “süper solucan” tahlili

Paketleme gereci, tek kullanımlık çatal bıçak takımı, CD kutuları gibi pek çok eserde kullanılan ve en yaygın plastik tipleri arasında olan Polistiren’in geri dönüştürülmesi kolay değil ve büyük çoğunluğu çöplüklerde ya da deniz ömrünü tehdit ettiği okyanuslarda yığınlar oluşturuyor.

Avustralya’nın Queensland Üniversitesi’ndeki bilim insanları, Zophobas morio ekin kurdu larvaları olan süper solucanların, bu maddeyi yemeye istekli olduklarını ve bağırsak enzimlerinin daha yüksek geri dönüşüm oranlarının anahtarı olabileceğini keşfetti.

Geçtiğimiz günlerde Microbial Genomics mecmuasında yayınlanan bir araştırmanın lideri olan Chris Rinke, daha evvelki raporların, küçük balmumu ve un kurtlarının plastik yeme konusunda iyi bir geçmişe sahip olduğunu gösterdiğini söyledi ve “bu yüzden çok daha büyük süper solucanların daha da fazla yiyebileceği hipotezini öne sürdük” dedi.

Süper solucan nedir?

Süper solucanlar beş santimetre kadar büyük boyutlara ulaşabilir ve sürüngenler ve kuşlar için ve hatta Tayland ve Meksika ülkelerdeki insanlar için bir besin kaynağı olarak yetiştirilir.

Rinke ve ekibi, üç haftalık bir süre boyunca süper solucanları, kimilerine çoklukla strafor olarak bilinen polistiren köpük ve kimilerinin hiç beslenmediği farklı diyetlerle besledi. Ve sonuç şöyle anlatıldı: “Süper solucanların tek başına polistiren diyetiyle hayatta kalabileceğini ve hatta açlık denetim grubuna kıyasla az ölçüde da olsa kilo alabileceğini doğruladık – bu da solucanların polistiren yemekten enerji kazanabileceğini gösteriyor.“

Polistirenle yetiştirilen süper solucanlar ömür döngülerini tamamlayarak pupa haline gelmiş ve akabinde tamamen yetişkin böceklere dönüşmüş olsalar da, testler bağırsaklarında ve potansiyel patojenlerde mikrobiyal çeşitlilik kaybı olduğunu ortaya çıkardı. Bu bulgular, böceklerin polistiren üzerinde hayatta kalabilmesine karşın, bunun besleyici bir diyet olmadığını ve sıhhatlerini etkilediğini gösteriyor.

Daha sonra ekip, mikrobiyal bağırsak ömrünü tahlil etmek ve plastiğin parçalanmasında hangi gen kodlu enzimlerin rol oynadığını bulmak için metagenomik ismi verilen bir teknik kullandı.

Bulguları kullanmanın bir yolu, süper solucanlara polistirenin yanında tüketmeleri için besin atıkları ya da ziraî biyoürünler sağlamak olabilir. Rinke, “Bu, solucanları sağlıklı olarak güzelleştirmenin ve bilhassa Batı ülkelerinde büyük ölçüde besin israfıyla başa çıkmanın bir yolu olabilir” diyor.

Ancak bu maksat için daha fazla solucan yetiştirmek mümkün olsa da, diğer bir yol daha olduğu düşünülüyor. Larvaların önce plastiği ağızlarında parçalamak, sonra bakteriyel enzimler aracılığıyla sindirmek olarak tanımlanabilecek yeme süreçlerini taklit eden geri dönüşüm tesisleri açmak.

Rinke, “(araştırmamızın) sonunda, süper solucanları denklemden çıkarmak istiyoruz” diyor ve şu anda en verimli enzimleri bulmayı ve akabinde enzim mühendisliği yoluyla onları daha da geliştirmeyi amaçlayan daha fazla araştırma düzenlemeyi planlıyor.

Bu tepkiden çıkan parçalanma ürünleri daha sonra, ekonomik olarak uygulanabilir bir “ileri dönüşüm” yaklaşımı olacağını umduğu biyoplastikler yüksek değerli bileşikler oluşturmak için diğer mikroplara beslenebilir.