Binaların İçinde Depresif Hissetmek: Hasta Bina Sendromu

Oturduğumuz ya da çalıştığımız yerde belli semptomlar göstermeye başlamamız genellikle, “hasta bina sendromu” ile bağlıdır. Sık sık bulunduğunuz yerde kendinizi hassa hissediyorsanız lakin oradan ayrıldığınızda hastalık semptomlarınız azalıyorsa siz de hasta bina sendromuna yakalanmış olabilirsiniz.

1970’li yıllardan bu yana kadar artarak ilerleyen hasta bina sendromu, bir diğer ismiyle binaya bağımlı hastalık, fizikî belirtilerin yanı sıra anksiyete ve gerilim aynıi psiko-sosyal risk faktörlerine de neden olarak günlük yaşantımızı çekilmez bir hâle sokabilir.

Hasta bina sendromu; kapalı alanlarda, fizikî ve ruhsal semptomların ortaya çıkmasıyla temaslıdır.

Hasta bina sendromuna sahipseniz, genellikle iş yerinizde veya konutunuzda bulunduğunuz süreçte fizikî ya da psikolojik belirtiler göstererek kendinizi hasta hissedebilirsiniz.

Bu belirtilerin, bulunduğunuz o kapalı alandan çıktığında azalmaya başladığını fark edeceksiniz. Fakat, semptomları gösteren bireylere tam olarak net bir teşhis koymak pek mümkün değil.

Hasta bina sendromunun belirtileri:

• Baş ağrısı
• Göz, burun ya da boğaz rahatsızlıkları 
• Öksürük 
• Kuru ya da kaşıntılı bir cilt,
• Baş dönmesi
• Mide bulantısı
• Konsantrasyon bozuklukları 
• Kokuya karşı aşırı duyarlılık
• Nefes darlığı 
• Genel kas-eklem ağrısı
• Kaygı, asabiyet ya da stres

Hasta bina sendromu, birçok farklı sebepten ortaya çıkabilir.

Bu sendromun ortaya çıkmasında rol oynayan sebepler arasında, birçok farklı faktör bulunuyor. 1970’lerde çıkan enerji krizi, enerji tasarrufu ve ısıtma maliyetini düşürmek için hava geçirmez binaların inşa edilmesi ise esas sebepler arasında.

Giderek artan büyüklükteki binalar, plazalar, gökdelenler, kuleler ve rezidanslar; iş ve toplumsal hayatımızı sürdürdüğümüz yaşam alanlarımız, bu hastalığın ortaya çıkmasına taban hazırladı.

Fiziksel faktörlere tahminen de biz ortam hazırlıyor olabiliriz.

Kötü tasarlanmış klima, ısıtma ve havalandırma sistemlerinin yanı sıra kapalı ortam hava kirleticileri (boya, halı, döşeme, yapıştırıcı gibi malzemeler ya da temizlik ürünleri, ofis gereçleri ve makineler) de hasta bina sendromunun ortaya çıkmasına neden olabilir. 

Bunlara ek olarak, binaya giren dış hava da kapalı hava kirliliğine sebebiyet verebilir. Motorlu taşıt egzozlarından gelen kirleticiler, sıhhi tesisat menfezleri ya da bina egzozları, kötü yerleştirilmiş hava çekiş menfezleri, pencereler ya da diğer açıklıklar yoluyla binanıza girebilir.

Biyolojik kirleticilerin hasta bina sendromundaki yeri de yadsınamaz.

Binaya bağımlı hastalığa neden olan biyolojik kirleticiler ise; çok kolay bir şekilde üreyebilen bakteri, küf, polen ve virüs olarak sıralanabilir. 

Yapılan bir araştırmaya göre, bayanlar, daha elverişsiz ve sağlıksız koşullarda çalıştığından hasta bina sendromuna yakalanma oranları daha yüksek.

İş yüküne bağlı gerilim benzeri psiko-sosyal faktörler de sizi hasta ediyor olabilir.

Binaya bağlı hastalık; aşırı iş yükü, çalışma ortamında çatışma, iş hiyerarşisindeki pozisyon ve duygusal istikrarsızlık gibi psiko-sosyal etmenlerle ortaya çıkabilir. 

Kısaca; huzursuzluklarla dolu, mental ya da fizikî olarak çok yorucu, ekip arkadaşlarınızla anlaşamadığınız ve kendinizi mutlu hissetmediğiniz bir ortamda çalışıyorsanız hasta bina sendromuna yakalanma olasılığınız artar.

Peki nasıl önleriz bu hasta bina sendromunu?

Yerleşim planına yönelik düzenlemeler kapsamında; ofis ve ev nizamına dikkat edilmesi, emisyondan kaçınmak için fotokopi makinelerin uzak yerlerde tutulması, iş yeri yönetmeliklerine uygun binalar yapılması hasta bina sendromunu önlemeye yardımcı olur.

Aynı vakitte, dinlenme odaları da dahil olmak üzere çalışma ortamında temizliğe dikkat edilmesi epeyce önemli. Seslerin uygun düzeylerde tutulması, rahat koltuklar ve ortamdaki estetik bir dekor bile binaya bağlı sendromun önlenmesinde rol oynuyor. 

Havalandırma ve aydınlatma konusuna geldiğimizde ise, uygun oda sıcaklığının daima olarak sağlanması, doğru aydınlatma, uygun havalandırma ve taze hava girişinin sağlanması, halı, döşeme ve kirletici kaynakların düzenli temizlenmesi binaya bağlı hastalığın önüne geçmek için alabileceğimiz tedbirler arasında.