Dinozor fosilleri, nasıl oluyor da milyonlarca yıl dayanarak günümüze kadar geliyor?

Fosiller hakkında konuşurken sıklıkla milyonlarca yıllık tarihlerden ve “Jura’ya kadar uzanan” vakitlerden bahsedildiğini duyabilirsiniz. Pekala, hayvan kemikleri yalnızca birkaç yıl içinde çürürken, fosillerin nasıl bu kadar uzun süre sağlam kalabildiğini hiç merak ettiniz mi?

Bir kalıntının fosile dönüşüp dönüşmemesi tamamen canlının öldüğü andaki duruma bağlıdır. Açıkta olan kalıntılar fosile dönüşmezken, doğru bir şekilde korunmayı başaran kalıntılar günümüze kadar dayanmayı başarabilir. Yumuşak dokular ekseriyetle hayli süratli bir şekilde ayrışır, lakin nadiren korunmuş deri parçalarıi örnekler bulunabilir.

Fosilleşme pek çok farklı şekilde olabilir, lakin tipik olarak en iyi fosiller hayvanın, çamur ya da volkanik kül çeşitli biçimlerde süratle tortuyla kaplanmasıyla oluşur. Bu tortu biriktikçe taşlaşır ve kayaya dönüşerek hayvan kalıntılarını olduğu yerde kilitler.

Permineralizasyon, topraktan, göllerden ya da okyanustan gelen suyun mineralleri organik dokulara taşıdığı zaman meydana gelen en yaygın fosilleşme tipidir. Sonunda, kalsit, demir ya da silikadan oluşabilen bir çeşit iç kalıp oluşturmak için kâfi birikinti oluşur.

Fosil orjinal kemikten daha fazla mineral kristali içerene kadar mineraller, kolajen ve diğer proteinler kemik içindeki organik malzemelerin yerini alır. Örneğin, fosil avcılarının cenneti olan Jura Sahili’nde bulunan tebeşirli ammonitlerin içi kalsit ile doludur.

Ancak çoğunlukla düşünülenin bilakis fosiller yalnızca kemiklerden oluşmaz. Fosil, geçmiş ömrün herhangi bir izi ya da kalıntısı, yani bir ayak izi, bir oyuk, bir modül deri ya da bir kemik olabilir. Avustralya Müzesi’nin açıkladığı üzere, fosil sözü Latince “kazıp çıkarmak” manasına gelen “fossilis” sözünden gelmektedir, kemiğe özel değildir.

Ancak tabiatın çürümeden sorumlu olan ayrışma ekosistemi, dış tesirlere maruz kalan hayvan kalıntılarının süratli bir şekilde çalışmasını sağlıyor. Ayrışma teknik olarak organik gerecin diğer organizmalar tarafından tüketilmesi olarak tanımlanır ve bu ekosistem, kalıntıyı besin olarak kullanan çok sayıda farklı organizmadan oluşur.

Bu ekosistem sorumluluğunu tamamladığında, çoklukla geriye yalnızca kemik kalır. Lakin hayvan kemikleri bile sonunda çürüyeceği için sonsuza dek dayanamazlar. Bu süreç birkaç yıl sürebilir, fakat kemiklerde bulunan kolajen, kalıntılar sonunda parçalanana kadar onu yiyip bitirecek bakteri ve mantarlar için bir besin kaynağı olur. Bu yüzden bir fosil kalıntısının oluşması için, bu kalıntıların doğru vakitte doğru yere düşerek bir şekilde bu ekosistemin tesirlerinden kaçınabilmesi gerekir.