Mars’ta nefes kesen kurtarma operasyonu

Mars’ın zorlu coğrafyasında 13 yıldır iz süren emektar keşif aracı Curiosity, geçtiğimiz günlerde eşine az rastlanır bir teknik krizin eşiğinden döndü. 2012 yılında Gale Krateri’ne iniş yapan ve o günden bu yana binlerce fotoğraf ile veri gönderen araç, bu kez incelemek istediği bir kaya parçasının “esiri” oldu.

NASA mühendislerini günlerce düşündüren bu olay, matkap mekanizmasına sıkışan bir taşın robotik kolu kilitlemesiyle başladı. Dünya’dan milyonlarca kilometre uzakta yaşanan bu inatçı tıkanıklık, ekiplerin titiz müdahaleleri sonucunda nihayet çözüme kavuştu.

Her şey, Curiosity’nin “Atacama” adı verilen ve yaklaşık 13 kilogram ağırlığındaki bir kayayı delme girişimiyle start aldı. Rutin bir örnek toplama işlemi gibi planlanan süreçte, robotik kol geri çekildiği anda beklenmedik bir manzara ortaya çıktı. Matkap ucu kayadan ayrılmak yerine, koca taşı yerinden sökerek havaya kaldırmıştı. Matkabı çevreleyen sabit kovanın içine sıkışan kaya, adeta kolun bir parçası haline gelerek havada asılı kaldı. NASA yetkilileri, Mars keşif tarihinde ilk kez bir taşın mekanizmaya bu kadar sıkı tutunduğuna şahitlik ettiklerini dile getiriyor. Uzay şartlarında fiziksel bir müdahale şansı olmadığı için bu durum, milyonlarca dolarlık donanımın geleceğini tehlikeye attı.

Sarsıntı ve döndürme hamlesiyle gelen özgürlük

Mühendisler, matkap ucundaki bu davetsiz misafirden kurtulmak için Dünya’daki atölyelerde karşılaşılan sorunlara benzer pratik bir yöntem izlediler. İlk etapta sadece titreşim uygulayarak taşı düşürmeyi deneseler de 25-29 Nisan arasındaki çabalar bir sonuç vermedi. Kaya yerinden oynamamakta ısrar edince 1 Mayıs günü daha karmaşık bir plan devreye sokuldu. Matkap ucu döndürüldü, robotik kol farklı açılara getirildi ve aynı anda sarsıntı uygulandı. Bu kapsamlı hamle meyvesini verdi; inatçı kaya parçalanarak Mars yüzeyine düştü ve Curiosity özgürlüğüne kavuştu.

Aracın tek sorunu sadece bu sıkışma vakası değil. Son paylaşılan fotoğraflar, alüminyum tekerleklerdeki kanıtlıyor. Mars’ın keskin ve sert zemin yapısı tekerlekler üzerinde derin yarıklar açsa da NASA mühendisleri bu konuda oldukça soğukkanlı. Dünya’daki “Scarecrow” adlı test aracıyla yapılan denemeler, tekerleklerin bir kısmı kopsa dahi sürüşün devam edebileceğini doğruluyor. Şimdilik tekerlek hasarı kritik seviyede olmasa da matkap krizinin çözülmesi Curiosity’nin bilimsel rotasına devam edebilmesi adına büyük bir engel teşkil ediyordu. Emektar araç, şimdi yoluna kaldığı yerden devam ediyor.