Erkekler Neden Küçük Ayrıntılardan Büyük Manalar Çıkararak Bayanların En Ufak Samimiyetini Bile “Cinsel İlgi” Zannediyor?

Anlattığımız örnek, “sexual overperception bias” yani “cinsel aşırı algılama ön yargısı”, ruhsal araştırma kolunda kendine yer buluyor. Bu bilişsel kusur aslında evrimsel biyoloji ile direkt ilgili.

Düşününce “Doğru ya, bu neden oluyor ki?” diyeceğinize eminiz. Bazen küçük bir jestin arkasında derinlemesine mana arayan erkekler, karşı taraftaki kişinin ilgisini abartarak değerlendiriyor. Zira tabiatlarında, çiftleşme fırsatını kaçırmadan doğan “maliyet” var. “Maliyetle ne alakası var bu bahsin?” diye soruyorsanız sizi şöyle alalım.

Öncelikle “cinsel aşırı algılama ön yargısı”nı tanımlayalım.

Cinsel aşırı algılama ön yargısı, diğerlerinin sizinle gerçekte olduğundan daha fazla cinsel olarak ilgilendiğine inanma eğilimi olarak tanımlanıyor. İçeriğimiz erkekler üzerine kuruldu zira yapılan araştırmalar, bu eğilimin erkeklerde bayanlara göre daha yaygın olduğunu buldu. Bayanların bir erkeğin cinsel ilgisini küçümseme olasılıkları ise daha yüksek.

Hani derler ya, “Aşkta her şeyin ismi var.” diye; aslında burada da her şeyin bir maliyeti var görünüyor!

Maliyet hesabı yaptıran şey, evrimsel biyolojiden oburu değil. Ön yargı, birçok farklı durumda ve birçok nedenden ötürü ortaya çıkıyor. Lakin evrim teorisine baktığımızda karşılaşılan şey, ön yargının asıl nedeni hâline geliyor. Genelde erkekler için kaçırılan cinsel fırsatların uygunluk maliyetleri, her zamanbaşarısız kur yapma nedeniyle kaybedilen zaman ve gayretin maliyetlerinden daha yüksek.

Ancak bu, bayanlar için geçerli değil. Bayanlar, gebelik ve yavru bakımının zaman ve enerji maliyetlerinin dayattığı sınırlamalar sebebiyle tipik olarak çok daha kısıtlı. Tüm bu nedenler yüzünden ve öbür bir verimli eşe hazır erişimleri olduğundan ek çiftleşme fırsatlarından düşük ya da olmayan marjinal üreme yararları elde edebiliyor.

Erkekler için her ne kadar kur yapma eforu maliyetli olsa da farklı üremede bu maliyetler, kaçırılan çiftleşme fırsatlarının maliyetleriyle karşılaştırıldığında sönük kalıyor.

“Hayatta kalmak için ürememiz gerek.” fikri de evrim teorisi ile birlikte geliyor. Bu yüzden de aslında erkekler sadece üreme bahtlarını arttırmak maksadıyla herkesin kendileri ile çiftleşmek istediğini varsayıyor.

“Sanırım beni istiyor.” fikrinin cinsellikle sonlanmadığı vakitler toksik ilişkiler ortaya çıkıyor.

Romantik güldürülerde ya da TV programlarında “Sanırım beni istiyor.” klişesini sıklıkla duyuyoruz. İşte bu klişenin akabinde gelen ön yargılar da kimi durumlara neden olabiliyor. Yanlışlı şekilde kendisi ile cinsel olarak ilgilendiğini düşünen kişi, aslında uyumsuz sosyal etkileşimlere yol açıyor.

İş yerinde yanlış anlaşılmalar, iş arkadaşları arasındaki gerginlik baş gösterirken gelecekteki ilişkiler de zedelenebiliyor. Bayanların ekseriyetle kendilerini rahatsız edici durumlarda bulması da toksik çalışma kültürlerini beraberinde getiriyor.

Cinsel aşırı algılama ön yargısı, klasik “yanlış anlaşılma”nın çok daha ötesinde.

Geniş kapsamlı bilişsel bir yanılgı olan bu durum, sanıldığı kadar kolay değil. Birtakım insanlar, kelamda niyetleri ile harekete geçtiği zaman taciz olaylarından tutun da daha birçok rahatsız edici durum ortaya çıkıyor. Bilhassa insanların bariz şekilde dost canlısı olduğu kurumsal ortamlarda, cinsel ilgi konusundaki ön yargılar çok daha büyük oluyor.

ABD’de yapılan bir araştırma, bayanların yüzde 60’nın iş yerinde istenmeyen cinsel ilgi, cinsel baskı ve cinsel açıdan kaba davranış ile yorumlar yaşadığını ortaya koydu. Türkiye’ye baktığımızda ise yeniden acı bir gerçek karşımıza çıkıyor. Avrupa Birliği üyesi ve aday ülkeler arasında Türkiye, iş yerinde cinsel tacizin en sık yaşandığı üçüncü ülke.

Yapılacak şey aslında kolay: Beyefendiler, kendinizi övmeyin!

Cinsel ilgi hakkında bir karara varmadan önce bu ön yargı problemini akılda tutmak önemli. Şayet bu türlü bir sezinleme varsa havadan nem kapmak yerine davranışların bütününe bakmak ve inancı doğrulamak için zaman ve yer uygunluğunu pahalandırmak gerek.

Tabii ki her samimi davranış pak olmayabilir, ön yargılar doğru da çıkabilir lakin üçüncü bir gözden de destek almak yapılacak mantıklı hareketlerden biri. Ya da yapılacak bir diğer şey olaya dışarıdan bakmak. Ön yargılı davrandığınız kadın, kuşkuya düşürdüğü hareketi diğerine yaptığında ne düşünürsünüz?

Flört teşebbüsünde bulunmadan önce asıl soru şu olmalı: Beni sahiden istiyor mu yoksa yalnızca varsayım mı yapıyorum?

Erkek ve bayan ilişkileri hakkında diğer içeriklerimiz: