Gezegenimiz Dünya’nın pek çok sorunu var; ama hiç aklımıza gelmeyecek büyük bir sorun daha bunlara eklenmek üzere…

Kum, sudan sonra dünyanın en çok kullanılan kaynağı ve hem inşaatta hem de doğal etrafta hayati bir rol oynuyor. Fakat sudan farklı olarak kum stratejik bir kaynak olarak kabul edilmiyor. Yeni rapor, kumla olan münasebetimizin ivedilikle değişmesi gerektiğini, aksi takdirde insanlık ve doğal etrafın birtakım önemli zorluklarla karşılaşabileceğini belirtiyor.

BM Çevre Programı (UNEP) GRID-Cenevre Yöneticisi ve rapor programı koordinatörü Pascal Peduzzi, “Kum kaynaklarımız sonsuz değil ve onları akla yatkın kullanmamız gerekiyor” diyor ve devam ediyor: “Sürdürülebilir gelişimi sağlamak için ürünleri, altyapıları ve hizmetleri üretme, inşa etme ve tüketme halimizi büyük ölçüde değiştirmemiz gerekiyor.”

Kum nerelerde kullanılıyor?

Kum, altyapımızı oluşturan beton, asfalt ve camın ana bileşenidir. Rapora göre, her yıl Dünya’nın etrafına 27 metre genişliğinde ve 27 metre yüksekliğinde bir duvar inşa etmeye yetecek kadar, yaklaşık 50 milyar ton kum ve çakıl kullanılıyor. Bu ağır kullanım, birtakım bölgelerde doğal yenilenme oranını çok önemli ölçüde geride bırakıyor, bu da kum arzının yakında sıkıntıyla karşı karşıya kalabileceği manasına geliyor.

Önümüzdeki birkaç on yıl daha fazla nüfus artışı ve daha fazla kentleşme beklenirken, bu problemlerin daha da önemli bir hal alması olası görülüyor.

UNEP Ekonomi Kısmı yöneticisi Sheila Aggarwal-Khan, raporun önsözünde “Kum, toplumlarımızın temellerini inşa etmek için giderek daha hayati hale geliyor: konutlarımız, çocuklarımız için okullar, yenilenebilir enerji üretmek için barajlar ve fotovoltaik paneller. Kum, insani gelişmenin anahtarı olan yollar, köprüler, hastaneler ve altyapı inşa etmek için de gereklidir. Kum bu nedenle gelişmemizin tanınmayan kahramanıdır” diyor.

Aggarwal-Khan’ın yazdıkları, “Artık kendimizi, kum kaynaklarının düzgünleştirilmiş yönetimi olmadan toplumlarımızın ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanamayacağı bir pozisyonda buluyoruz” şeklinde devam ediyor.

Arz sıkıntılarına ek olarak, kumun çıkarılmasızamanda erozyona, akiferlerin tuzlanmasına ve fırtına dalgalanmalarına karşı muhafaza kaybına yol açarak bir dizi kıyı ya da deniz ekosisteminde büyüyen problemlere neden oluyor.

Rapor, bir krizden kaçınmak için kumun hem inşaat gereci olarak hem de doğal dünyadaki çoklu rolleri nedeniyle stratejik bir kaynak olarak tanınması ve yeni kurumsal ve yasal yapılar tarafından yakından düzenlenmesi gerektiğini savunuyor. Ayrıyeten plajlardan kum çıkarılmasının yasaklanmasını da tavsiye ediyor. Son olarak, insanların kırma kaya, geri dönüştürülmüş inşaat, yıkım materyali ve “cevher kumu” kuma alternatifler kullanmaya teşvik edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Peduzzi’nin söylediği üzere “Dünyanın en çok çıkarılan katı materyalini nasıl yöneteceğimizi anlayabilirsek, bir krizi önleyebilir ve döngüsel bir iktisada doğru ilerleyebiliriz.”