Sıcak havaların kapımızı çalması bizi nemli yaz günlerine götürüyor. Hepimiz yaz geldiğinde hava durumunu izlerken sıcaklık derecelerinden çok …

Sıcak havaların kapımızı çalması bizi nemli yaz günlerine götürüyor. Hepimiz yaz geldiğinde hava durumunu izlerken sıcaklık derecelerinden çok nem oranını dikkate alıyoruz.
Birtakım günlerde termometreler çok yüksek dereceleri göstermemesine karşın hava çok bunaltıcı olabiliyor. İşte nem kavramı tam da bu noktada devreye giriyor.
Öncelikle başrolümüz olan “nem” kavramını açıklayalım:

En kolay haliyle nemin havadaki su oranı olduğunu söyleyebiliriz. Buhar şeklinde havada asılı duran nemi gaz formunda olduğu için çıplak gözle göremiyoruz.
Nemi açıklarken “en kolay haliyle” tabirini kullandık fakat durum o kadar da kolay değil. Aslında genel tabiri “nem” olan kavramın üç çeşidi bulunuyor.
Yazın ağır bir şekilde varlığını hissettiren nem çeşidi: Mutlak Nem

1 m³ hacmindeki havanın içinde bulunan nem ölçüsünü ifade eder. Ülkemizde bilhassa Akdeniz’de yaşayan insanların sıcak yaz günlerinde rahatsızlık hissi veren aslında “mutlak nem”dir. Yani gram cinsinden ifade edilen mutlak nem, halk arasında nem diye bahsedilen nem çeşididir.
Havaya yüklenebilecek en fazla yük: Azamî Nem

İsminden da tahmin edebileceğiniz, havanın taşıyabileceği azamî nem düzeyidir. Lakin burada çok önemli bir nokta var: Havanın kaç derece sıcaklığa sahip olduğu.
Sıcaklık yükseldikçe hava belli oranlarda genleşeceği için taşıyabileceği nem miktarı da artar. Zıddı olduğunda yani havanın sıcaklığı düştüğünde de büzüşme yaşanacaktır ve bundan ötürü azamî nem azalır. Buradan havanın taşıyabileceği nem kapasitesinin sıcaklığa bağlı olduğunu çıkarabiliriz.
Hava durumunda karşılaştığımız yüzdeler: Bağıl (Göreceli) Nem

Havada bulunan su ölçüsünün -su buharı şeklinde- havada bulunabilecek azamî su ölçüsüne oranı şeklinde ifade edebiliriz. Hava durumunda gördüğümüz yüzdeli nem sözlerinde aslında bağıl nemden bahsedilir.
Örneğin, 1 Mayıs Pazar günü meteoroloji en yüksek sıcaklığın 20°C olacağının iddialarını yaparken en yüksek nem ölçüsünün da %85 olacağını bildirmiştir. Buradan çıkaracağımız sonuçlardan birincisi, pazar günü havanın %85 su taşıyabileceği iken ikincisi de o gün sizi bunaltıcı bir havanın beklediği olmalıdır.
Pekala bağıl nem %100 olursa hava suya mı dönüşür?

Bağıl nem, yani havadaki su oranının %100’e ulaşması havanın neme tam olarak doyduğu manasına gelir. Havayı bir sünger olarak düşünecek olursak; bu sünger, su çekebileceği kapasitenin tamamını doldurduğunda bu durum o süngerin daha fazla su taşıyamayacağını gösterir.
Bağıl nemin çok yüksek düzeylere çıkmasının en hoş örneği ise “sis”tir. Havadaki nem azamî kapasiteye ulaşmaya çok yakın olduğunda ağır bir sis görürüz.

Yani havadaki nem oranının %100’e ulaşması durumunda hava, içerisine hapsedebileceği su buharı kapasitesini doldurmuş demektir. Lakin bağıl nem %100 olduğunda suya dönüşmeyen hava, kapasitesinin üstünde su buharıyla karşılaştığında yağış görülür.