İran, Başörtüsü Takmayanları Yüz Tanımayla Tespit Edecek

16 Eylül 2022’de İran’da başörtüsü nedeniyle gözaltına alınan ve şüpheli bir biçimde ölen Mahsa Amini’nin akabinde İran hükümetiyle halk karşı karşıya gelmiş, pek çok insan mahpusa atılmış, idam edilmiş ve ülke çapında yasaklar başlamıştı. Ülke çapında internet ve sosyal medyalar yasaklansa da Elon Musk’ın Starlink uyduları ve WhatsApp’a Proxy dayanağının gelmesi İran’da yaşayan vatandaşları bir nebze de olsa rahatlatmıştı.

Geçtiğimiz aylarda İran’ın yasama organı olan İslami Şûra Meclisi’ne sunulan bir teklifse ziyadesiyle dikkat çekmişti. Teklif geçtiğimiz günlerde yürürlüğe girdi.

Başörtüsü takmayanları yüz tanıma sistemleriyle tespit edecekler

İran hükümeti, 2015 yılından beri ülkenin güvenlik ve izleme sistemlerini geliştirmek için milyon dolarlar harcadı. Bu yatırımların arasında biyometrik fotoğraflar, çipli kimlikler, yüz tanıma sistemleri ve daha pek çok dijital güvenlik tedbiri yer alıyordu. Bu yatırımların pek çoğu ülkeyi dış güçlerden korumak gayesiyle geliştirilmiş olsa da bir süre sonra bu sistemler yerel halkı da hedef almaya başladı. Örneğin hükümet, kurallarına göre doğru şekilde başörtüsü takmayan bayanlara nasıl doğru başörtüsü takmaları gerektiğiyle ilgili SMS gönderiyordu.

Tüm bunların üzerine geçtiğimiz Ağustos ayında başörtüsünü doğru takmayan bayanların bankalardaki, toplu taşımadaki ve kamu kuruluşlarındaki haklarını kaybetmelerine neden olan yasanın onaylanması da bu olayları tetiklemişti. Olayların akabinde İslami Şûra Meclisi’ne “kurulan yüz tanıma sistemlerinin başörtüsü takmayan bayanları tespit etmesi” için bir teklif götürülmüş lakin teklif kabul edilmemişti.

Geçtiğimiz günlerdeyse bu teklif yasa olarak kabul edildi. Daha evvelce yalnızca araç kullanan bayanları tespit etmekte kullanılan bu sistem, şu anda başörtüsü takmayan yahut yanlış takan bayanları tespit etmek için kullanılacak. Yasaya göre başörtüsünü yanlış takan bayanlara ikaz ve para cezası verilecek fakat başörtüsü takmayan bayanlara daha ağır yaptırımlar uygulanacak.

İran bu maddeyle birlikte resmi olarak Çin ve ABD’den sonra (sadece birtakım eyaletlerde) 7/24 vatandaşlarını yapay zekâ dayanaklı yüz tanıma sistemleriyle izleyen 3. ülke oldu.