Kırmızıdan sarıya dönen dev: Süpernova öncesi son prova

Gökyüzündeki devasa yapılar söz konusu olduğunda değişimler genellikle milyonlarca yıl sürer ancak Büyük Macellan Bulutu’ndaki WOH G64 bu kuralı adeta hiçe sayıyor. Astronomların son on yıldır mercek altına aldığı bu dev yıldız, insan ömrüyle kıyaslandığında göz açıp kapayıncaya kadar sayılabilecek bir sürede tanınmaz hale geldi.

Güneş’ten 28 kat daha ağır olan bu kütle, aslında yıldızlar dünyasındaki acımasız denklemi doğruluyor: Kütlen ne kadar büyükse, sonun o kadar hızlı ve gürültülü gelir. Henüz 5 milyon yaşında olmasına rağmen yakıtını bitirme noktasına gelen bu yıldız, şu sıralar tam bir yaşam mücadelesi veriyor.

Yıldızdaki tuhaflıklar ilk kez 2011 yılında ışığının aniden azalmasıyla fark edilmişti. Aradan geçen kısa sürede tekrar parlayan WOH G64, bu kez bambaşka bir kimlikle karşımıza çıktı. İmza niteliğindeki kırmızı rengini terk ederek sarıya dönen yıldızın yüzey sıcaklığı 1000 santigrat dereceden fazla arttı. Bu ısınma sadece bir renk değişimiyle sınırlı kalmadı; yıldız fiziksel olarak da dramatik şekilde büzüldü.

Bir dönem Güneş’in yarıçapından 1500 kat daha geniş bir alanı kaplarken, şimdilerde bu oran 800 katına kadar gerilemiş durumda. Uzmanlar, “sarı hiper dev” adı verilen bu nadir evrenin, büyük bir patlamanın hemen öncesindeki son durak olduğunu belirtiyor.

Gizli bir yoldaş mı, dev bir püskürme mi?

Nature Astronomy dergisinde paylaşılan detaylara göre, bu ani dönüşümün arkasında iki güçlü ihtimal var. Bazı gökbilimciler, WOH G64’ün aslında tek başına olmadığını ve genişleyen katmanlarının altında gizlenen ikinci bir yıldıza sahip olduğunu düşünüyor. Bu iki dev arasındaki kütle çekim savaşı, ana yıldızın dış katmanlarını uzaya savurarak merkezdeki sıcak tabakaları açıkta bırakmış olabilir.

Bir diğer teori ise yıldızın, gözlemlerden hemen önce çok şiddetli bir madde püskürtmesi yaşadığı yönünde. Eğer bu doğruysa, yıldız şu an attığı o sıcak kütlelerin ardından kendi doğal sarı rengine geri dönmeye çalışıyor.

İnsanlık tarihinde ilk kez bir yıldızın süpernova patlamasına bu kadar yaklaştığı anlar saniyesi saniyesine kaydediliyor. WOH G64’ün bir sonraki adımı ya muazzam bir ışık şovuyla evrene veda etmek ya da bu dengesiz formda bir süre daha varlığını sürdürmek olacak.